لَوْ شاءَ اللَّهُ ما عَبَدْنا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ نَحْنُ وَ لا آباؤُنا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ كَذلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ ( 35 )
إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ
معبود شما معبود يگانه و يكتاست و شريك بر نمىتابد و اين تكرير مدعاست بعد از اقامت حجج و بينات
فَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ
پس آنان كه ايمان نمىآرند بروز قيامت و تصديق بعثت نمىكنند
قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ
دلهاى ايشان انكار كنندهاند مر حق را از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السّلام مرويست كه مراد از عدم ايمان بآخرت عدم ايمان برجعت است و مراد از انكار كفر است يعنى پس آنان كه ايمان برجعت نمىآورند و تصديق بحقيقت آن نميكنند دلهاى ايشان كافرند
وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ
و ايشان تكبر كنندگان و گردن كشانند از قبول ولايت امير المؤمنين عليه السّلام و رجعت آن حضرت .
پس حقتعالى بطريق توعيد ميفرمايد كه :
لا جَرَمَ
هر آينه حق و صدق است
أَنَّ اللَّهَ
اينكه خداى تعالى
يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ
ميدانند آنچه را كه پنهان مىكنند ايشان
وَ ما يُعْلِنُونَ
و آنچه را كه اعلان و آشكار ميسازند و مطابق آن جزاء ايشان خواهد داد .
إِنَّهُ
بدرستى كه خداى تعالى
لا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ
دوست نميدارد تكبر كنندگان از قبول ولايت امير المؤمنين عليه السّلام را .
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ
و چون گفته شود مر كافران را : يعنى چون بگويند كافرانى كه تابع رؤساء خودند مر رؤساء خود را :
ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ
اى أىّ شىء أنزله ربكم ، يعنى چه چيز فرستاد آن را پروردگار شما ؟ و اين كلام بطريق استهزا و سخريت است چه ايشان نه اعتقاد برب العالميان دارند و نه بانزال او قرآن را
قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
اى قالوا المنزل أساطير الاولين ، يعنى گويند آن رؤسا كه فرو فرستاده شده يعنى قرآن