كه : « اشتر بهذه الدراهم لحما » و او گوشت ماهى بخرد و بيارد اهل عرف انكار او كنند ، و در دفع اين تمسّك چنين گفتهاند كه : اگر كسى غلام خود را بگويد كه : « اشتر بهذه الدراهم لحما » و او لحم عصفور بخرد و بيارد در عرف انكار آن نيز كنند پس معلوم شد كه عرف درين مقام مضطربست و رجوع بلفظ قرآن متعين
وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً
اى و لتستخرجوا منه زينة ، يعنى مسخر و مهيا كرد دريا را تا آنكه بيرون آريد بوسيلهء غوص در آن زيورهايى را
تَلْبَسُونَها
ميپوشيد آن را مانند لؤلؤ و مرجان ، و گفتهاند كه : مراد از لبس مردان لؤلؤ و مرجان را لبس زنان ايشانست و چون زنان اين جواهر را بواسطهء مردان و رغبت ايشان ميپوشند گويا كه مردان آن را ميپوشند لهذا لبس آن را بمردان نسبت داد
وَ تَرَى الْفُلْكَ
و مىبينى تو اى بيننده كشتيها را
مَواخِرَ
شكافنده و رونده
فِيهِ
در دريا و « مواخر » مشتق از مخر بمعنى شق ماء است
وَ لِتَبْتَغُوا
و رام كرد و مهيا نمود و حق تعالى دريا را تا بجوئيد بركوب در كشتى و به تجارت
مِنْ فَضْلِهِ
از وسعت روزى خداى تعالى
وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
و تا اينكه شما شكر گوئيد خداى تعالى را بازاء اين نعمتها .
وَ أَلْقى فِي الْأَرْضِ
و افكند در زمين
رَواسِيَ
كوههاى بلند
أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ
اى كراهة أن تميد بكم ، يعنى بواسطهء كراهت داشتن اينكه ميل كند بشما زمين ، و بعضى گفتهاند كه : «
أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ
» بتقدير « لئلا تميد بكم » است يعنى تا آنكه زمين متحرك و مضطرب نگردد و چون زمين در اصل كرهء بسيط است اگر القاء جبال نميكرد زمين نيز مانند افلاك حركت استداره مينمود و يا به وزيدن بادها متحرك و مضطرب ميشد و در احاديث اهل بيت عليهم السلام متكرر الورود است كه خداى تعالى ائمهء هدى عليهم السلام را اركان ارض گردانيده تا آنكه أرض بجاى خود باشد و حركت نكند . بنا برين مراد از « رواسى » ائمهء معصومين عليهم السلام خواهنند بود
وَ أَنْهاراً
اى و ألقى فى الارض انهارا ، و چون « القى » متضمن معنى « جعل » است