گرداند بر آنچه سابق حكم كرده بود يا مؤخر گرداند و يا ناقص كند حكم مىكند فرشتهاى را كه محو كند آنچه را كه خواهد و مثبت سازد آنچه را كه خواسته .
راوى گويد كه : بعد ازين حديث از حضرت پرسيدم كه آيا همهء چيزها در علم كامل خداى تعالى ثابت نيست ؟ حضرت فرمود آرى ، پس گفتيم چه چيز خداى تعالى بعد ازين ثابت مىكند ؟ حضرت در جواب فرمود كه
« سبحان اللَّه ثم يحدث اللَّه ايضا ما يشاء تبارك و تعالى »
و اين آيهء كريمه با حديث مذكور و احاديث بسيار مثبت « بدا » است و مجمل تحقيق « بدا » در سورهء مائده در آيهء « 1 » «
بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ
» گذشت .
در تفسير عياشى از بحرز آخر امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده كه حق سبحانه و تعالى يوم الذر أسماء انبياء و عمرهاى ايشان را بر آدم عرضكرد و چون اسم داود و عمر او كه چهل سال بود بر آدم ظاهر شد گفت : بار خدايا عمر من بدان درازى و عمر داود بدين كمى آيا اگر من چيزى از عمر خود را به او بدهم مقبول خواهد شد و انفاذ خواهى كرد اين بخشش را ؟ وحى آمد كه آرى ، پس آدم سى سال عمر خود را بداود بخشيد پس حقتعالى ثابت كرد براى داود سى سال عمر را كه آن نزد خداى تعالى ثابت نبود و محو كرد از عمر آدم سى سال را كه آن نزد خداى تعالى ثابت بود اينست معنى قول خداى تعالى كه فرموده : «
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
» امام فرمود كه بعد از انقضاى اجل آدم ملك الموت خواست كه قبض روح كند آدم گفت ، هنوز سى سال از عمر من باقى مانده ملك الموت گفت : آن را به فرزند خود بخشيدى و اين بخشش را حقتعالى در زبور نوشته ، و از آن روز حقتعالى امر كرده بندگان خود را كه معاملات را در كاغذ بنويسند كه تا عند الحاجة سند ايشان باشد و انكار آن نتوانند كرد و
عبارة الحديث هكذا « قال ابو جعفر عليه السّلام فمن ذلك اليوم امر اللَّه العباد ان يكتبوا
هامش
( 1 ) آيهء 67 .