كه بمعنى مثوبت حسنى است خبر آن و بالعكس ، يعنى ثابت است مر آن جماعتى را كه اجابت قول پروردگار خود كردند مثوبت نيكو يا مثوبت نيكو مر اين جماعتى راست درين صورت «
وَ الَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا
» مبتداء ديگر است و جملهء شرطيه «
لَوْ أَنَّ لَهُمْ
» تا آخر خبر آن ، و كلام مستأنف نيست چنانچه در صورت اول كلام مستأنف بود به اين معنى كه آنان كه قبول نكردند فرمان پروردگار خود را اگر باشد ايشان را آنچه در زمين است و مانند آنچه در زمين است هر آينه فداى خود كنند تا از عذاب و نكال خلاص شوند و يا خلاص نشوند
أُولئِكَ
آن گروه غير مستجيبين
لَهُمْ
مر ايشان راست
سُوءُ الْحِسابِ
بدى حساب در مجمع البيان گفته كه : از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه « سوء حساب » آن است كه قبول نگردد حسنهء ايشان و آمرزيده نشود سيئهء ايشان .
وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ
و بازگشت ايشان دوزخ باشد
وَ بِئْسَ الْمِهادُ
و بد جايى است دوزخ .
أَ فَمَنْ
آيا پس كسى كه ميداند
أَنَّما أُنْزِلَ إِلَيْكَ
اينكه آنچه فرو فرستاده شده نزد تو اى محمد
مِنْ رَبِّكَ
از جانب پروردگار تو
الْحَقُّ
راست است و قبول آن كرده باشد يعنى قرآن نازل بر ترا حق داند
كَمَنْ هُوَ أَعْمى
مانند كسى است كه نابينا باشد بدل و انكار قرآن كند همزهء «
أَ فَمَنْ يَعْلَمُ
» همزهء انكار است يعنى كسى كه حقيقت قرآن را ميداند مانند كسى كه كوردل باشد و انكار حقيقت آن كند
إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ
تفكر نميكنند در حقيقت قرآن و اقرار به آن نمىآرند مگر صاحبان عقلهاى صافى از معارضه و هم الذين آن صاحبان عقلهاى صافى اين صفت دارند كه
يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ
وفا ميكنند به پيمان خداى تعالى كه در روز «
أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ
» در ولايت امير المؤمنين و ائمهء معصومين عليهم السلام بستهاند
وَ لا يَنْقُضُونَ الْمِيثاقَ
و نميشكنند آن پيمان را
فى تفسير على بن ابراهيم « عن ابى الحسن عليه السّلام نزلت هذه الاية فى