است و ظاهر اين بود كه در اينمقام گفته شود : « فان اللَّه لا يضيع اجرهم » پس وضع ظاهر موضع ضمير اشارت بر آنست كه محسن كسى است كه تقوى و صبر را با هم جمع كند .
قالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللَّهُ عَلَيْنا
گفتند برادران يوسف : به خدا قسم كه هر آينه بتحقيق برگزيد خداى تعالى ترا بر ما با عطاى مراتب نبوت و سلطنت و بحسن صورت و سيرت
وَ إِنْ كُنَّا لَخاطِئِينَ
و حال آنكه بدرستى كه شأن اينست كه بوديم ما هر آينه خطا كننده و گناهكاران بسبب آنچه كرديم با تو بنا بر اين «
وَ إِنْ كُنَّا لَخاطِئِينَ
» حال است و كلمهء « ان » مخففه از مثقله است بتقدير « و انه » كه ضمير « و انه » ضمير شأن باشد محمد بن مسعود عياشى رحمه اللَّه تعالى از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السّلام روايت كرده كه برادران يوسف گفتند :
« فلا تفضحنا و لا تعاقبنا اليوم و اغفر لنا » .
قالَ
گفت يوسف در جواب برادران :
لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ
هيچ سرزنشى نيست بر شما امروز يا هيچ سرزنشى نيست امروز بر شما بنا بر آنكه « اليوم » متعلق « عليكم » باشد يا متعلق باشد به « تثريب » و هر گاه امروز كه مظنهء تثريب است بر شما تثريبى و سرزنشى نباشد در ساير ايام بيقين تثريب نخواهد بود
يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ
بيامرزد خداى تعالى مر شما را كه معترف بخطاء خود شديد
وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
و او بخشايندهترين بخشايندگانست .
و چون يوسف از نوازش فارغ شد متوجه حال پدر بزرگوار خود شده برادران را گفت :
اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هذا
ببريد اين پيراهن مرا
فَأَلْقُوهُ عَلى وَجْهِ أَبِي
پس بيفكنيد آن را بر روى پدر من
يَأْتِ بَصِيراً
تا باز گردد بينا در كتاب كمال الدين و تمام النعمه از مفضل بن عمر حديثى روايت كرده كه حضرت صادق عليه السّلام فرمودند چون نمروديان به جهت سوزانيدن ابراهيم آتش افروختند جبرئيل جامهاى از جامههاى بهشت آورد و بابراهيم پوشانيد تا آنكه از مضرت حرارت و برودت سالم باشد و چون فوت