شانست و مرجع ندارد و مراد از « رب » عزيز مصر است كه يوسف را خريد و تربيت او بوجه احسن نمود ، و حاصل معنى اينست كه مربى من عزيز مصر نيكو تعهد من كرده پس جزاء او اين نيست كه من با عيال او خيانت و رزم
إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
بدرستى كه شأن اينست كه رستگار نميشوند ستم كنندگان و جزا دهندگان خوبى به بدى .
وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ
و هر آينه بتحقيق قصد كرد زن عزيز مصر مخالطت و مواقعهء يوسف را
وَ هَمَّ بِها
و قصد ميكرد يوسف نيز مواقعهء او را
لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ
اگر نديدى يوسف حجت پروردگار خود را كه آن نور عصمت و لمعهء نبوتست ليكن چون برهان رب منظور او بود قصد نكرد ، بنا برين « لو لا » شرطست كه جزاء آن « و هم بها » است بر آن مقدم شده و تقديم جزا بر شرط جايز است چنانچه حضرت امام ثامن ضامن عليه السّلام در جواب مأمون خليفه فرمودند . و همچنين از آن امام واجب الاحترام عليه الصلاة و السلام مرويست كه در تفسير اين آيه فرمودند كه :
« فانها همت بالمعصية و هم يوسف بقتلها ان أجبرته لعظم ما تداخله فصرف اللَّه عنه قتلها و الفاحشة »
يعنى مراد ازين آيهء كريمه اينست كه بتحقيق قصد كرد زن عزيز معصيت را و قصد كرد يوسف قتل او را اگر جبر كند او يوسف را بزنا و معصيت و اين قصد قتل به جهت آن بود كه ميخواست كه او يوسف را در كار بزرگى در آورد كه آن زناست پس صرف كرد خداى تعالى از يوسف هم قتل زن عزيز را وهم ارتكاب زنا را با او پس مراد از « سوء » در آيه كه بعد ازين ميآيد قتل خواهد بود و از « فحشاء » زنا و ايضا در تفسير اين آيه از آن امام عالى - مقام عليه سلام اللَّه الملك المنعام مرويست كه فرموده
« حدثنى أبى عن الصادق عليه السّلام انه قال : همت بان يفعل و هم بأن لا يفعل »
يعنى معنى آيه اينست كه زن عزيز قصد كرد كه بفعل آرد معصيت را و يوسف قصد كرد كه بفعل نياورد و بنا برين دو تفسير «
لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ
» كلامى است برأسه تعلق بما قبل ندارد به اين تقدير كه « لو لا أن رأى برهان ربه