حيوانات كه منتفع از آن توان شد
زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ
نر و ماده دو تا بنا برين قرائت كه به تنوين « كل » است مفعول احمل « زوجين » است و « اثنين » تأكيد آن ، و بنا بر قرائت اضافهء « كل » بر « زوجين » مفعول احمل « اثنين » است و تقدير كلام چنين است كه « قلنا احمل اثنين من كل زوجين » و بر هر تقدير مراد از « زوجين » نر و ماده است و از حديث روضهء كافى كه مروى از حضرت صادق عليه السّلام است مستفاد مىشود كه معنى آيه بنا بر تنوين « كل » چنين مىشود كه گفتيم ما كه : بردار از هر جنس حيوانات و طيور و زوج يك زوج خانگى و ديگرى وحشى ، و بنا بر اضافه چنين مىشود كه گفتيم ما كه : بردار از هر دو زوج خانگى و وحشى محمد بن مسعود عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه حضرت نوح ولد الزنا را داخل كشتى نگردانيد ، با آنكه سگ و خوك را در كشتى درآورده بود و در كتاب علل الشرائع روايت كرده كه حضرت صادق عليه السّلام فرمودند كه : حمار حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله كه مسمى بيعفور بود با آن حضرت بسخن در آمده گفت : پدر و مادر من فداى تو باد حديث كرد پدر من از پدر خود و او از جد خود كه من با نوح در كشتى بودم روزى نگاه حضرت نوح بر من افتاد دست مبارك خود را بر روى من كشيد و در اصول كافى روايت كرده كه حضرت نوح دست بر كفل او كشيد پس پس فرمود كه : بيرون خواهد آمد حمارى از صلب اين حمار كه آن مركوب سيد و خاتم پيغمبران باشد پس حمار يعفور گفت : شكر من خداى را كه مرا آن حمار گردانيد
وَ أَهْلَكَ
و نيز در آورد در آورد آن سفينه كسان خود را يعنى زن خود را و پسران خود را و زنان پسران خود را
إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ
مگر آن كس را كه سبقت گرفته بر او
الْقَوْلُ
گفتار ما بر وعدهء اهلاك او در مجمع البيان تخصيص «
مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ
» بامرأهء خائنة نوح داده كه نام او داعله بنت كنعان است و قاضى ناصر الدين بيضاوى گفته : « يريد ابنه كنعان و امه داعلة فانهما كانا كافرين »
وَ مَنْ آمَنَ
و نيز بردار در كشتى كسى را كه ايمان آورده باشد از غير اهل تو
وَ ما آمَنَ مَعَهُ
و ايمان