در هر دو صورت بسوى حكم ماست بازگشت و در آخرت عقوبت ايشان را خواهى ديد ، بنا برين « فالينا مرجعهم » جواب « اما نرينك » و جواب « او نتوفينك » است و بعضى
« فَإِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ »
را جواب ثانى گرفته جواب اول را محذوف دانستهاند به اين تقدير كه « و اما نرينك بعضى الذى نعدهم فذاك » يعنى پس اينست آن وعده داده شده
ثُمَّ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلى ما يَفْعَلُونَ
پس خداى تعالى دانا است بر آنچه ايشان ميكنند و جزاى ايشان را فراخور كردار ايشان خواهد داد .
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ
و مر هر امتى را از امم ماضيه
رَسُولٌ
فرستادهاى شده بود كه ايشان را دعوت به حق ميكرد
فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ
پس چون آمد بديشان رسول ايشان بدلايل واضحه و براهين ساطعه و ايشان تكذيب او كردند
قُضِيَ بَيْنَهُمْ
حكم كرده شد ميان رسول و مكذبان او
بِالْقِسْطِ
براستى و درستى به اين نوع كه رسول نجات يافت و اهل كذب هلاك شدند
وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ
و رسول و مكذبان ستم ديده نشوند ثواب رسول كم و عذاب مكذبان زياده بر استحقاق داده نشود جابر بن يزيد جعفى گويد كه : از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام سؤال از معنى آيهء »
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ
» تا آخر كردم حضرت فرمود كه : تفسير اين آيت در باطن اينست كه اين امت پيغمبر آخر - الزمان را در هر قرنى رسولى باشد از آل محمد يعنى امامى باشد كه حق تعالى او را بر خلق براى هدايت كردن ايشان بعد از پيغمبر خود فرستاده باشد كه بيرون آيد در قرنى كه رسالت و امامت به او مقرر شده و ايشانند اولياء خدا و رسولان خدا و تفسير «
قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ
» اينست كه رسولان خدا و ائمهء هدى حكم ميكنند ميان امت بعدل و راستى و ايشان ستم كرده نشوند .
وَ يَقُولُونَ
و ميگويند كافران از روى استعجال و استهزاء :
مَتى هذَا الْوَعْدُ
كى باشد اين عذاب موعود چرا فرود نميآيد ؟
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر باشيد شما راست - گويان درين وعيد ، و اين خطاب با پيغمبر و مؤمنان است كه اهل شرك را تخويف