چنانچه گويند كه : « فلان يقوم بالليل اى يصلى » و ميتوان « لا تقم » را بمعنى حقيقى خود گرفت به اين تقدير كه « لا تقم للصلاة فيه ابدا » يعنى قيام مكن در آن مسجد براى نماز هرگز
لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى
به خدا قسم كه مسجدى كه بنا كرده شده بر پرهيز - كارى و طاعت حضرت بارى عز اسمه
مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ
از اول روزى كه بناى آن مسجد واقع شده
أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ
سزاوارتر است از اكثر مساجد به اينكه نماز گزارى تو در آن يا قيام نمايى براى نماز در آنكه سزاوارتر است از مسجد ضرار زيرا كه آن را اصلا سزاوارى نيست تا آن كه جاى ديگر سزاوارتر از آن باشد و محتمل است كه « أحق » أفعل صفتى باشد مجرد از زيادتى بنا بر آنكه جايز است تجريد أفعل تفضيل از معنى زيادتى و ارادهء اصل فعل از آن يعنى مسجدى كه بناء آن بر تقوى باشد سزاوار است بر اينكه تو در آنجا نماز گزارى نه در مقابل آن كه مسجد ضرار است در حديث اهل بيت عليه السّلام وارد شده كه مراد از مسجدى كه اساس آن بتقوى شده مسجد قباست و بعضى گفتهاند كه : اساس مسجد قبا را حضرت نهاد وقتى كه در قبا قيام داشتند در كافى بطريق صحيح از عبد اللَّه بن على حلبى روايت كرده كه من از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدم كه مراد از «
لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى
» كدام مسجد است حضرت فرمود كه : مراد از آن مسجد قباست .
فِيهِ رِجالٌ
درين مسجد قبا مردانىاند كه
يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا
دوست ميدارند آن را كه پاك گردانند خود را روايت است از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله كه گفت مر اهل قبا را كه شما چكار ميكنيد در طهارت خود كه خداى تعالى نيكو ثنائى گفته است بر شما ؟ ايشان گفتند كه : ما اثر غايط را با آب ميشوئيم پس حضرت فرمود كه : حق تعالى نازل گردانيده است در حق شما اين آيت را على بن ابراهيم نيز روايت كرده كه
« و كانوا يتطهرون بالماء »
و بعضى گفتهاند كه مرويست كه چون اهل قبا بعد از آنكه موضع غايت را استنجا بأحجار ميكردند تطهير آن به آب مينمودند لهذا اين آيه در شأن ايشان نازل گرديد بنا بر اول اين