عذر تخلف خود ميگفتند ، چنانچه قبل از رفتن به تبوك عذر باطل مىآوردند حق تعالى ميفرمايد كه :
يَعْتَذِرُونَ
عذر خواهند آورد عذرهاى باطل
إِلَيْكُمْ
بسوى شما از تخلف از جهاد
إِذا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ
وقتى كه برگرديد شما از غزوهء تبوك بسوى ايشان بمدينه
قُلْ
بگو اى محمد :
لا تَعْتَذِرُوا
عذر مخواهيد عذرهاى دروغ زيرا كه ما
لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ
هرگز تصديق نخواهيم كرد مر شما را
قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ
بتحقيق خبر داده است ما را خداى تعالى بوحى
مِنْ أَخْبارِكُمْ
از خبرهاى شما و دروغهايى كه در عذر مىگوييد و شرور و فسادى كه در خاطر خود جا دادهايد
وَ سَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ
و زود باشد كه ببيند خداى تعالى كار شما را چنانچه پيش از اين ديده و رسول او نيز به بيند يعنى علم هر دو تعلق خواهد گرفت بآنگه كدام شما از نفاق و كفر توبه كند و كدام ثابت قدم خواهيد ماند
ثُمَّ تُرَدُّونَ
پس باز گردانيده خواهيد شد در قيامت
إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ
بسوى خدايى كه دانندهء پنهان و آشكار است ظاهر اين بود كه گفته شود « ثم تردون اليه اى الى اللَّه » پس وضع مظهر بجاى مضمر اشارتست بر علت آنچه بعد ازين ميفرمايد كه
فَيُنَبِّئُكُمْ
پس خبر دهد شما را
بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
به آنچه بوديد كه ميكرديد از اعمال نيك و به دو مطابق آن جزا و سزا خواهد داد شما را .
سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ
زود باشد كه سوگند خورند بخداى تعالى به اينكه تخلف را وجهى و عذرى بود
لَكُمْ
براى شما يعنى براى خوشنودى شما از ايشان
إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ
چون باز گرديد شما از سفر بسوى ايشان
لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ
تا درگذريد شما از گناه ايشان و عتاب و سرزنشى بايشان نكنيد
فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ
پس اعراض كنيد شما و درگذريد از گناه ايشان و معاتبشان مسازيد
إِنَّهُمْ رِجْسٌ
بدرستى كه ايشان نجساند و به آب توبيخ و عتاب تطهير نمىيابند پس چنانچه از نجس اعراض و اجتناب لازم است از ايشان نيز اعراض واجب است
وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ
و جاى ايشان دوزخ است
جَزاءً
بواسطهء جزا و مكافات دادن ايشان
بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
به آن چيزى كه بودند