آنچه پنهانست . در حديث آمده كه مراد از «
ما ظَهَرَ مِنْها
» زنا آشكار و تهيهء اسباب و افعال قبيحه است ، و از
« ما بَطَنَ »
نكاح ازدواج پدر چنانچه قبل از بعثت بهترين كاينات صلوات اللَّه عليه و آله مدار بر اين بوده كه پسر بعد از فوت پدر زن او را غير از مادر خود ميگرفته و بروايت كلينى رضى اللَّه عنه و على بن ابراهيم رحمه اللَّه از جملهء فواحش ممنوعه ، ائمهء جور و متابعت ايشانست
وَ الْإِثْمَ
و نيز حرام كرده خمر را و در حديث وارد شده كه مراد از « اثم » در قرآن مجيد خمر و ميسر است چنانچه حق تعالى در موضع ديگر فرموده :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ
وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ
و نيز حرام گردانيد ظلم و كبر را كه به غير حقاند بنا برين
« بِغَيْرِ الْحَقِّ »
تأكيد « بغى » است زيرا كه بغى البته به غير حق مىباشد و مرويست كه مراد از « بغى » زنا كردن پنهانى است چنانچه فاحشه زنا كردن آشكار است
وَ أَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ
و ديگر حرام ساخت اينكه شريك سازيد بعبادت خدا
ما لَمْ يُنَزِّلْ
آنچه را كه فرو نفرستاده خداى تعالى
بِهِ
بشريك گردانيدن آن و پرستش آن
سُلْطاناً
حجتى و برهانى و چون دليلى كه دلالت بر اشراك كند مفقود است پس اشراك حرام خواهد بود
وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ
و نيز حرام گردانيد اين را كه بگوئيد و افترا كنيد بر خداى تعالى
ما لا تَعْلَمُونَ
آنچه را كه نميدانيد . مرويست كه هر كه فتوى دهد مردم را به چيزى كه نداند لعنت كنند او را ملائكهء آسمان و زمين .
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ
و مر هر جماعتى را وقتى است مقرر و معين براى موت
فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ
پس چون بيايد يعنى نزديك شود وقت موت آنها
لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً
و پس نيابند از آن أجل ساعتى كه در عرف اقصر اوقات است
وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ
و پيشى نيز نگيرند بدان اجل و بعضى از مفسرين « اجل » را بمعنى عذاب استيصال گرفتهاند يعنى هر امتى را غير از مؤمنان وقتى است مقرر كه در آن وقت مستأصل خواهند شد و أثرى از ايشان نخواهد ماند و به هيچ وجه تقديم و تأخير در آن راه نيابد ليكن تفسير اول قطع نظر