اقواليست بعضى گفتهاند كه مراد آنست كه در حالتى كه بدون سلاح و با سلاح باشيد يا در حالتى كه پيادگان و سواران باشيد يا در حالتى كه درويشان و توانگران باشيد يا در حالتى كه عزبان و كدخدايان باشيد الى غير ذلك
وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ
و جهاد كنيد ببذل مالهاى خود
وَ أَنْفُسِكُمْ
و نفسهاى خود
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
در راه دين خداى تعالى
ذلِكُمْ
اين بيرون رفتن بواسطهء جهاد ، و جهاد كردن با كافران ببذل مال و نفس
خَيْرٌ لَكُمْ
بهتر است مر شما را از ترك آن
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
اگر باشيد كه بدانيد ثواب آن را .
و در شأن منافقان كه در غزوهء تبوك رخصت اقامت خواسته و تخلف ازين جنگ نمودند ميفرمايد كه :
لَوْ كانَ
اگر بودى آنچه تو ايشان را به آن مأمور ميسازى
عَرَضاً
مال بىثبات دنيا كه مراد از آن غنيمت است
قَرِيباً
نزديك بفرا گرفتن بدون كلفت و مشقت
وَ سَفَراً قاصِداً
و بودى سفرى ميانه و آسان
لَاتَّبَعُوكَ
هر آينه پيروى ميكردند ترا
وَ لكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ
و ليكن دور شد بر ايشان مسافتى كه بمشقت قطع آن بايد كرد و آن مسافت ما بين مدينه و شام است كه تبوك در آنجاست
وَ سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ
و زود باشد كه قسم خورند ايشان كه
لَوِ اسْتَطَعْنا
اگر ما استطاعت ميداشتيم
لَخَرَجْنا
هر آينه بيرون ميآمديم
مَعَكُمْ
با شما درين غزوه كه اشكال آن ظاهر است
يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ
هلاك ميكنند نفسهاى خود را بسبب اخفاء شرك و يمين كاذبه و عذر باطل يعنى خود را بسبب اين امور سزاوار عذاب ميگردانند و اين آيه اخبار بامريست قبل از وقوع آن
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ
و خداى تعالى ميداند اينكه ايشان دروغ گويانند و و استطاعت بر خروج دارند .
عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ
عفو كناد حق تعالى از تو اى محمد چرا اذن و دستور دادى در تخلف مر ايشان را در عيون اخبار الرضا از على بن محمد جهم روايت كرده كه روزى من بمجلس مأمون حاضر شدم و حضرت امام رضا عليه التحية و الثنا نزد او بود