حَتَّى يُهاجِرُوا
تا وقتى كه هجرت كنند و علاقهء اخوت ميان شما و ايشان مستحكم گردد در تفسير عياشى از حضرت صادقين عليهما السلام در معنى اين آيه چنين روايت كرده كه
« ان أهل مكة لا يولون اهل مدينة »
يعنى مؤمنين چند كه هجرت نكرده در مكه ماندند ميراث نميبرند از جماعت مؤمنين كه هجرت كرده بمدينه آمدهاند .
وَ إِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ
و اگر مؤمنان غير مهاجرين طلب نصرت و يارى كنند از شما
فِي الدِّينِ
در كار دين ، يعنى اگر ميان ايشان و مشركين مقاتله واقع شود و از شما مدد طلبند
فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ
پس بر شما واجبست يارى كردن و مدد دادن ايشان و منظور نداشتن عدم هجرت ايشان زيرا كه نصرت مؤمنين من حيث الايمان لازم و متحتم است
إِلَّا عَلى قَوْمٍ
مگر نصرت دادن ايشان بر محاربهء قومى كه باشد
بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ
ميان شما و ميان اين قوم
مِيثاقٌ
عهدى و پيمانى كه در اين صورت نصرت ايشان نبايد كرد بواسطه آنكه مستلزم نقض عهد است
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
و خداى تعالى به آنچه شما ميكنيد از وفاى بعهد و نقض آن بيناست .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا
و آنان كه نگرويدند به خدا و برسول او
بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
بعضى از ايشان نصرت كنندهء بعضى ديگرند . و بعد ازين خطاب بمؤمنين كرده فرموده
إِلَّا تَفْعَلُوهُ
اى ان لا تفعلوا ما امرتم به من التولية فى التوريث و التقاطع بينكم و بين المشركين ، يعنى اگر نكنيد و بجا نياريد آنچه را كه شما را به آن أمر كردهام از متولى يكديگر بودن در ميراث و جدايى ميان شما و كفار
تَكُنْ فِتْنَةٌ
اى « تحصل فتنة » يعنى حاصل شود فتنهاى
فِي الْأَرْضِ
در زمين
وَ فَسادٌ كَبِيرٌ
و فسادى بزرگ در دين زيرا كه هر گاه دوستى كه قابل توريث باشد از ميان مؤمنين برخيزد و تعاون و يارى ميان ايشان بر طرف شود و با كفار مخالطت نمايند ، درين صورت كفار را جرأت اين بهم رسد كه مؤمنين را بكيش خود بخوانند پس مهم اهل ايمان روى بخمول نهد و أهل كفر غلبه كنند و فتنه و فساد عظيم كه مراد از آن كفر است در عالم انتشار يابد و عالميان را