و معجزهاى را كه دلالت كند بر وحدانيت من و بر صدق انبياء من
لا يُؤْمِنُوا بِها
ايمان نيارند به آن آيه به جهت فرط عناد و تكبّر
وَ إِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ
و اگر به بينند راه كفر و معاصى را
يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا
فرا گيرند آن را راه حق و پيروى آن كنند
ذلِكَ
اين صرف ايشان را از آيات يا عدم تبعيت ايشان سبيل رشد را
بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا
بسبب آنست كه ايشان تكذيب كردند معجزات و كتب منزلهء ما را
وَ كانُوا عَنْها غافِلِينَ
و بودند ايشان را از آن آيات بيخبران يعنى اگر چه ايشان آيتهاى ما را ميدانستند اما چون تفكر و تدبر در آن نميكردند تا به راه حق روند ، گويا كه ايشان غافل و بى خبر بودند .
وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا
و آنان كه تكذيب كردند آيتهاى ما
وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ
و ديدن سراى آخرت و مشاهدهء ثواب و عقاب را
حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ
باطل و تباه گشت اعمالى كه درين جهان كردند يعنى در آخرت به آن منتفع نشوند
هَلْ يُجْزَوْنَ
استفهام انكاريست يعنى جزا داده نميشوند ايشان
إِلَّا ما كانُوا يَعْمَلُونَ
مگر جزاء آنچه بودند كه در دنيا ميگردند از تكذيب آيات الهى و انكار حقايق اخروى .
و بعد ازين عود بقصّهء بنى اسرائيل كرده فرمود :
وَ اتَّخَذَ قَوْمُ مُوسى
و فرا گرفتند قوم موسى
مِنْ بَعْدِهِ
از پس رفتن موسى بميقات
مِنْ حُلِيِّهِمْ
از زرينه كه ايشان از قبطيان بعاريت گرفته بودند و بعد از هلاك قبطيان آنچه بعاريت گرفته بودند بدست ايشان مانده بود و ايشان مالك آن شده بودند بنا بر اين اضافهء حلى بايشان كرده
« مِنْ حُلِيِّهِمْ »
فرمود
عِجْلًا جَسَداً
گوساله را كه همين جسدى بود بىروح ، يعنى از حلى جسد گوسالهاى ساختند بدون آنكه افاضهء روح در آن شده باشد و صانع آن شخصى سامرىّ نام بود چنانچه در سورهء مباركهء « طه » خواهد آمد پس با وجود اين نسبت اتخاذ بقوم موسى بواسطهء راضى بودن ايشانست به آن زيرا كه راضى بفعل گويا فاعل آنست
لَهُ خُوارٌ
و مر او را آوازى بود مانند آواز گوساله .