خواسته و اطلاق عاصى بر ايشان نيز نمىتوان كرد بواسطهء امتثال ايشان مشيت و امر الهى را .
قُلْ
بگو اى محمد :
هَلُمَّ
حاضر سازيد و بياريد
شُهَداءَكُمُ
گواهان خود را بنا بر اين « هلم » اسم فعل است بمعنى « أحضروهم » و هلم هم متعدى است چنانچه در اين آيت است و هم لازم چنانچه در آيهء ديگر فرموده : « 1 » «
هَلُمَّ إِلَيْنا
»
الَّذِينَ يَشْهَدُونَ
آنهايى را كه گواهى دهند
أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هذا
اينكه خدا حرام كرده است آن محرمات را از انعام و حرث
فَإِنْ شَهِدُوا
پس اگر خود گواهى دهند به صحت رأى خود و گواه به حق نيابند
فَلا تَشْهَدْ مَعَهُمْ
پس تو گواهى مده با ايشان يعنى تصديق قول ايشان مكن
وَ لا تَتَّبِعْ
و تابع مشو ، گرچه خطاب بحسب ظاهر بر پيغمبر است اما مراد امت آن حضرتند يعنى بايد كه امت تو تابع نشوند و تقليد نكنند
أَهْواءَ الَّذِينَ
آرزوهاى كسانى را كه از روى عناد
كَذَّبُوا بِآياتِنا
تكذيب كردند آيتهاى ما را در حلال و حرام مخفى نماند كه ظاهر درين مقام اين بود كه بگويد : « و لا تتبع أهواءهم » كه تا ضمير جمع راجع بما سبق گردد پس وضع مظهر بجاى مضمر اشارت بر اينست كه مكذبين آيات نيستند مگر تابعين هواء
وَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ
و نيز بايد كه تابع نشوى آرزوهاى كسانى را كه ايمان نمىآرند بآخرت
وَ هُمْ بِرَبِّهِمْ
و ايشان براى پروردگار خود
يَعْدِلُونَ
أى يجعلون عديلا يعنى ميگردانند شريكى و شبيهى .
هامش
( 1 ) - سورهء احزاب ، آيهء 18 .