وَ كَذلِكَ
و مانند اين آرايش باطل كه در قسمت دادهاند
زَيَّنَ
آراستهاند
لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
براى بسيارى از مشركان
قَتْلَ أَوْلادِهِمْ
كشتن فرزندان ايشان را
شُرَكاؤُهُمْ
شريكان ايشان كه اسلاف ايشانند و مراد از قتل اولاد زنده در گور كردن دخترانست به جهت ننگ و عار و خوف ضيق معاش و يا مراد كشتن اولاد است براى قربانى بتان و بهر تقدير اين آرايش به جهت آنست كه
لِيُرْدُوهُمْ
تا هلاك سازند يعنى گمراه گردانند ايشان را
وَ لِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ
و تا پوشيده گردانند بر ايشان
دِينَهُمْ
دين ايشان را كه بر آن بودند از ملت اسماعيل
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ
و اگر خواستى خدا بر طريق اجبار كه مشركون را از قتل اولاد باز دارد و نگذارد كه اينچنين امرى را در نظر مردم زينت دهند
ما فَعَلُوهُ
نكردندى آن را و ليكن جبر منافى تكليف است بنا برين
فَذَرْهُمْ
پس بگذار ايشان را
وَ ما يَفْتَرُونَ
اى مع ما يفترون ، يعنى با آنچه افترا ميكنند و دروغ ميگويند .
وَ قالُوا
و گفتند :
هذِهِ
اين نصيبهاى خدايان ما
أَنْعامٌ وَ حَرْثٌ
چهارپايان و حاصل زراعتست كه
حِجْرٌ
حرام است
لا يَطْعَمُها
نخورد آن را
إِلَّا مَنْ نَشاءُ
مگر آن كسى كه ما خواهيم از خادمان بتخانه
بِزَعْمِهِمْ
گفتند اين سخن را به گمان باطل خود بدون دليل و برهانى
وَ أَنْعامٌ
و نصيب آلههء ما چهار پايانيست كه
لا يَذْكُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا
ذكر نكنند نام خداى را در وقت ذبح آنها زيرا كه آنها را بنام بتان ذبح ميكردند و آنچه مذكور شد آن را نسبت بخداى تعالى ميدادند
افْتِراءً عَلَيْهِ
به جهت افترا كردن و دروغ بستن بر خدا
سَيَجْزِيهِمْ
زود باشد كه جزا دهد خداى تعالى ايشان را
بِما كانُوا يَفْتَرُونَ
بسبب آنكه بودند كه افترا ميكردند و دروغ مىبستند بر خداى تعالى .
وَ قالُوا
پس گفتند كه :
ما فِي بُطُونِ هذِهِ الْأَنْعامِ
آنچه در شكمهاى اين چهار - پايانست يعنى از بچههاى بحاير و سوائب
خالِصَةٌ لِذُكُورِنا
حلال است مر مردان