مگر او جل جلاله
وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ
و روى بگردان از شرك آرندگان به اين معنى كه التفات بايشان و به اقوال باطلهء ايشان مكن و مهربانى با ايشان منما ، نه به اين معنى كه از دعوت باسلام نمودن ايشان اعراض كن زيرا كه درين صورت بايد قائل شد كه اين آيه منسوخ است بآيهء قتال و أولى عدم نسخ است .
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ
و اگر خواستى خداى تعالى كه همهء خلايق مؤمن و معصوم از معاصى باشند و فايدهاى بر خلق جنت و نار مترتب نگردد
ما أَشْرَكُوا
هرگز شرك نمىآوردند ليكن حق تعالى أمر كرده و نهى فرموده و خلايق را در معرض امتحان در آورده و استطاعت بخشيده تا بدين وسيله مستحق ثواب يا عقاب گردند
وَ ما جَعَلْناكَ
و نگردانيدهايم ما ترا اى محمد
عَلَيْهِمْ حَفِيظاً
بر ايشان نگاهبان كه تا عمل بد نكنند
وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ
و نيستى تو بر ايشان وكيل . يعنى كارهاى ايشان به تو مرجوع نشده كه تا تو جلب نفع كنى براى ايشان .
وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ
و دشنام مدهيد آنان را كه كفار ميپرستند
مِنْ دُونِ اللَّهِ
بجز از خداى يعنى آلههء مشركين را ناسزا مگوييد
فَيَسُبُّوا اللَّهَ
تا آنكه ايشان نيز در مقابلهء آن ناسزا گويند خداى را
عَدْواً
از روى ظلم
بِغَيْرِ عِلْمٍ
بىدانشى و از روى جهل بخداى تعالى على بن ابراهيم روايت كرده كه حضرت صادق عليه السّلام را سؤال كردند از معنى قول حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله كه فرموده :
« ان الشرك اخفى من دبيب النمل على صفاة سوداء فى ليلة ظلماء »
يعنى بدرستى كه شرك به خدا پوشيده تر است از حركت مورچه بر بالاى سنگ سياه در شب تار . حضرت امام عليه السّلام فرمودند كه : بعضى از اهل ايمان سب ميكنند آلههء باطلهء مشركين را پس مشركين نيز بازاء آن سب معبود به حق ميكنند و اين سب معبودين مشركين كه باعث سب خداى به حق است شركى است مخفى مانند حركت مورچه كه مؤمنين ندانسته موصوف به آن ميشوند لهذا حق تعالى مؤمنين را ازين منع كرده فرموده : «
وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ