در كتاب ثواب الاعمال از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه سورهء مباركهء انعام بيكدفعه فرود آمده و هفتاد هزار فرشته مشايعت او كردند تا آنكه بر سيّد رسل محمد مصطفى صلى اللَّه عليه و آله نازل گرديد پس تعظيم كنيد و بزرگ دانيد اين سوره را زيرا كه اسم حق سبحانه و تعالى درين سوره در هفتاد موضع مذكور است و اگر مردمان بدانند فضل قرائت اين سوره را هرگز ترك آن نكنند و على بن ابراهيم نيز به همين مضمون از آن حضرت روايت كرده و ايضا از آن حضرت روايت كرده كه غير از سورهء انعام سورهاى دفعة بر پيغمبر نازل نشده بلكه سورهاى كه دفعة نازل گرديده همين سورهء انعام است و بس و اين منافات دارد با حديثى كه در عنوان سورهء مائده گذشت كه اين سوره دفعة نازل شده .
الْحَمْدُ لِلَّهِ
همهء ستايشها مر ذات مستجمع جميع صفات كمال راست
الَّذِي
آن ذاتى كه بقدرت كاملهء خود
خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
بيافريد آسمانها و زمين را وجه ايراد جمع سماوات و افراد أرض با تقديم سماوات قبل ازين در سورهء بقره گذشت و قاضى ناصر الدين بيضاوى مبالات از تكرار نكرده در هر دو جا ذكر كرده
وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ
و پيدا كرد تاريكيها و روشنى را اگر چه « جعل » درين آيه يك مفعولى و بمعنى خلق و ايجاد است أما چون متضمن معنى انشاء چيزى از چيزى ديگر است مثل « 1 » «
جَعَلَ مِنْها زَوْجَها
» تعبير از خلق ظلمت و نور بجعل نمود تا اشارت باشد بر اينكه كل واحد از ظلمت و نور عرض قائم بغيرند و منشأ و محل آنها اجرامند و انشاء و ايجاد آنها از اجرام شده و آنها قائم بالذات نيستند چنانچه معتقد ثنويه است كه نور و ظلمت را خالق خير و شر و قائم بذات ميدانند و چون اسباب ظلمت و اجرام حامل آن بسيار است بخلاف نور لهذا ظلمات را جمع آورده و نور را مفرد ، و أيضا چون
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف ، آيهء 189 .