و اگر از آن عاجز باشد قيمت آن را گندم بخرد و برسى مسكين قسمت كند هر مسكينى را نيم صاع و اگر از آن نيز عاجز باشد سى روز روزه دارد ، و واجب اول در مثل آهو گوسفندى است و بعد از عجز از آن گندم ، قيمت آن را قسمت كند بر ده مسكين هر مسكينى نيم صاع ، و اگر ازين نيز عاجز باشد ده روز روزه دارد و حديث على بن ابراهيم از امام محمد تقى سلام اللَّه عليه و على آبائه و روايت ابن بابويه از امام جعفر صادق صلوات اللَّه عليه و على آبائه صريح است بر آنكه در أول بعد از عجز از اطعام شصت مسكين هيجده روز روزه است و در ثانى نه روز و در ثالث سه روز . عبارة الحديث هكذا :
« فى النعامة و حمار الوحش بدنة ثم اطعام ستين لكل مد ثم صيام ثمانية عشر يوما و فى البقرة بقرة ثم اطعام ثلاثين ثم صيام تسعة أيام و فى الظبى شاة ثم اطعام عشرة مساكين ثم صيام ثلاثة ايام » .
و جمع بين الاخبار آنست كه مخير باشد ميان آنكه هر مسكينى را نصف صاع بدهند يا يك مد و يا آنكه هيجده روز وقتى واجب باشد كه قدرت بر روزه گرفتن دو ماه نداشته باشد چنان كه در همهء كفارات چنين وارد شده است و اكثر أصحاب چنين جمع كردهاند و بعضى از علماء جمع ميان اين أحاديث بروشى ديگر نيز كرده و بعد ازين گفته كه : أحوط آنست كه عمل بروايات مشهوره كنند .
و در كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه
« ان كان قيمة البدنة اكثر من اطعام ستين مسكينا لم يزد على اطعام ستين مسكينا و ان كان قيمة البدنة أقل من اطعام ستين مسكينا لم يكن عليه الا قيمة البدنة »
يعنى اگر قيمت شتر در صورت اول بيشتر از اطعام شصت مسكين باشد بايد كه زياده نكند بر اطعام شصت مسكين و باقى از اوست و اگر قيمت شتر كمتر از اطعام شصت مسكين باشد نيست بر او اطعام مساكين مگر به قدر قيمت آن ، ظاهرا در صورت ثانى و ثالث نيز بر همين منوال باشد . اللّه أعلم .
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — صفحة 705
مساهمون: مير جلال الدين حسينى ارموى (محدث)
ص٧٠٥