كردند كفر را پوشيده نماند كه آيهء «
بَشِّرِ الْمُنافِقِينَ
» كه در تلو اين آيه مذكور شده دال بر اينست كه مراد ازين آيه چنانچه على بن ابراهيم روايت كرده منافقين خواهند بود نه غير ايشان .
و فى اصول الكافى عن ابى عبد اللَّه عليه السّلام « فى قوله عز و جل :
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً
لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ
، قال : نزلت فى فلان و فلان و فلان ، آمنوا بالنبى صلى اللَّه عليه و آله فى اول الامر ثم كفروا حين عرضت عليهم الولاية حيث قال النبى صلى اللَّه عليه و آله : من كنت مولاه فعلىّ مولاه ثم آمنوا بالبيعة لامير المؤمنين عليه السّلام حيث قالوا له : بامر اللَّه و أمر رسوله ؟ فبايعوه ثم كفروا حيث مضى رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله فلم يقرّوا بالبيعة ثم ازدادوا كفرا بأخذهم من بايعه بالبيعة لهم ، فهؤلاء لم يبق فيهم من الايمان شىء » .
مخفى نيست كه در اين آيه «
لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ
» مذكور نيست بلكه اين در سورهء آل عمران است زيرا آنجا فرموده : « 1 » «
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ
» ظاهرا ختم تتمهء آن آيه درين مقام اشارت باشد بر اين كه هر دو آيه در حق اين منافقين غاصبين نازل شده و مورد مذمت در هر دو آيه يك جماعت از منافقينند و أيضا مفاد «
لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَ لا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا
» همان مفاد «
لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ
» است باعتبار انتفاء موجب مغفرت و قبول توبه در ايشان ، و معنى حديث شريف اينست كه امام فرمود كه : اين آيه نازل شد دربارهء اول و ثانى و ثالث كه اظهار ايمان كردند به نبى صلى اللَّه عليه و آله در اول كار ، پس اظهار كفر كردند وقتى كه عرض كرده شد و وانموده شد بر ايشان ولايت امير المؤمنين عليه السّلام جايى كه گفت نبى يعنى در غدير خم « هر كه بودم من مولى و صاحب او پس على مولى و صاحب اوست » بعد از آن اظهار ايمان كردند به بيعت براى أمير المؤمنين عليه السّلام وقتى كه از غايت بىحيايى
هامش
( 1 ) - آيهء 90 .