كنيد با يكديگر
وَ تَتَّقُوا
و پرهيزكارى نمائيد از نشوز و اعراض
فَإِنَّ اللَّهَ
پس بدرستى كه خداى تعالى
كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً
هست به آنچه ميكنيد از احسان و پرهيزكارى و غير آن خبردار و دانا و مطابق آن جزا خواهد داد .
وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا
و هرگز استطاعت نداريد و قادر نخواهيد بود اى آن جماعتى كه زياده از يك زن داريد
أَنْ تَعْدِلُوا
اينكه عدل ورزيد
بَيْنَ النِّساءِ
ميان زنان خود در مودت و دوستى ، يعنى نميتوانيد كه همه را موافق هم دوست داريد چنانچه در حديث در تفسير «
أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ
» وارد شده
« أن تسوّوا بينهن فى المحبة و المودة بالقلب »
و
فى رواية « التسوية فى كل الامور من جميع الوجوه »
وَ لَوْ حَرَصْتُمْ
و اگرچه حريص باشيد بر ارتكاب عدل و اهتمام ورزيدن در آن باب ، زيرا كه عدالت كردن ميان زنان در جميع حالات از مجامعت و معانقت و محبت و ملايمت و مجالست و تقبيل و تعظيم و غير ذلك شك نيست كه متعذر است يا متعسر و لهذا بر آن مكلف و مؤاخذ نيستند ، و از حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله مرويست كه روز و شب را قسمت ميكردند ميان أزواج طاهرات خود و مع هذا ميفرمودند كه
« اللهم هذه قسمتى فيما أملك فلا تلمنى - و فى بعض النسخ : فلا تؤاخذنى - فيما تملك و لا أملك »
يعنى بار خدايا اين قسمت من است در آنچه قدرت بر آن دارم پس ملامت و مؤاخذه مكن مرا در ترك قسمت آنچه تو قادرى بر آن و من بر آن قادر نيستم .
فَلا تَمِيلُوا
پس چون قادر نيستيد بر رعايت عدالت حقيقى ميان زنان بر مگرديد و وا مگذاريد عدالت را
كُلَّ الْمَيْلِ
برگرديدن تمام و واگذاشتن كامل چنانچه گفتهاند : « ما لا يدرك كله لا يترك كله » يعنى چيزى كه همهء آن را نميتوانيد يافت همهء او را نبايد گذاشت
فَتَذَرُوها
ميتواند كه معطوف باشد بر « تميلوا » اى فلا تذروها ، پس حذف نون تذرون بسبب جزم « لا » نهى است ، يعنى پس