نهى تعرض از ايشان كرد ، و اينمعنى از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام مرويست .
أَوْ جاؤُكُمْ
معطوفست بر صلهء « الذين » كه «
يَصِلُونَ إِلى قَوْمٍ
» باشد و تقدير كلام چنين است كه « أو الا الذين جاءوكم » يعنى يا مگر آنان را كه آمدند بشما
حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ
در حالى كه بتحقيق تنگ بود سينههاى ايشان
أَنْ يُقاتِلُوكُمْ
اى عن أن يقاتلوكم ، يعنى از اينكه مقاتله كنند با شما ، و بعضى گفتهاند كه : محتمل است كه تقدير كلام چنين باشد كه « حصرت صدورهم كراهة أن يقاتلوكم » يعنى بواسطهء كراهت داشتن ايشان مقاتله با شما را و نخواستن ايشان اينمعنى را كه ميانهء شما و ايشان كار بجنگ و جدال انجامد
أَوْ يُقاتِلُوا قَوْمَهُمْ
يا از اينكه مقاتله كنند با قوم خود بعد از آنكه با شما اتفاق نمايند و از حضرت صادق عليه السّلام در روضهء كافى روايت كرده كه آيهء «
أَوْ جاؤُكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ
» تا آخر در حق بنو مدلج نازل شده زيرا كه ايشان به خدمت حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله آمده گفتند كه : ما مكروه مىداريم كه برسالت و نبوت تو شهادت دهيم پس ما با تو نخواهيم بود همچنين با قوم خود نيز اتفاق ننموده با شما مقاتله و منازعه نخواهيم كرد ، پس راوى گويد كه گفتم :
پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله با ايشان چه نوع سر كرد ؟ امام فرمود كه : حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله قرار داد كه ايشان در امان باشند تا آنكه از جنگ عرب ما را فراغى حاصل گردد و بعد از آن اگر جابت قول ما نكنند آمادهء قتال باشند .
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ
اگر خواستى خداى تعالى و مصلحت تقاضا كردى
لَسَلَّطَهُمْ
هر آينه مسلط ساختى ايشان را
عَلَيْكُمْ
بر شما و خوف شما را از دل ايشان بيرون بردى و ايشان را قوى دل گردانيدى
فَلَقاتَلُوكُمْ
پس هر آينه ايشان مقاتله ميكردند با شما و عهد و پيمان نمىگرفتند از شما و كراهت نمىداشتند جدال را با شما
فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ
پس اگر كناره كنند ايشان از شما
فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ
پس قتال نكنند با شما
وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ
و القا كنند بسوى شما صلح را