« فضل اللَّه و رحمته النبى و علىّ عليهما السلام »
پس مراد از « فضل » نبى و از رحمت على است صلوات اللَّه عليهما و در تفسير عياشى از حضرت صادقين عليهما السلام روايت كرده كه
« فضل اللَّه رسوله صلى اللَّه عليه و آله و رحمته الأئمة عليهم السلام »
و ايضا از عبد صالح يعنى موسى الكاظم عليه السّلام روايت كرده كه
« الرحمه رسول اللَّه عليه و آله السلام و الفضل على بن ابى طالب »
پوشيده نماند كه تفاوت ميان اين احاديث بحسب لفظ است و در واقع تفاوتى نيست و اللَّه أعلم .
فَقاتِلْ
جزاى شرط محذوفست يعنى اگر ارادهء أجر عظيم دارى اى محمد پس مقاتله كن
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
در راه خدا ، نزول اين آيه در وقتى بود كه حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله عزيمت بدر صغرى كرد بعضى از صحابه رفتن را كاره بودند پس آيه فرود آمد كه اگر ديگران تخلف ورزيدند از جهاد تو تنها متوجه جهاد كفار بشو و با ايشان مقاتله كن .
لا تُكَلَّفُ
تكليف كرده نشده در جهاد
إِلَّا نَفْسَكَ
مگر فعل نفس خود را ، يعنى تو مكلف بفعل خودى پس ترا بنفسه اقدام بجهاد بايد نمود و از تخلف ديگران غمگين نبايد شد و در روضهء كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمود كه
« ان اللَّه كلف رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله ما لم يكلف أحدا من خلقه ؛ كلفه أن يخرج على الناس كلهم وحده بنفسه ان لم يجد فئة يقاتل معه و لم يكلف هذا أحدا من خلقه قبله و لا بعده ثم تلا هذه الاية »
يعنى بدرستى كه خداى تعالى تكليف كرده رسول خود را به چيزى كه كسى ديگر را به آن تكليف نكرده بود ، تكليف كرده او را كه بيرون رود تنها و با كفار مقاتله نمايد اگرچه يافت نشود جمعى كه در خدمت او با كافران جهاد كنند ، و پيش از او و بعد از او احدى را به اين تكليف مكلف نساخته ، پس حضرت آيهء «
فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ
» را تلاوت كردند و
فى تفسير العياشى عن سليمان ابن خالد قال : « قلت لابى عبد اللَّه عليه السّلام : قول الناس لعلى : ان كان له حق فما منعه أن