إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ
جزين نيست كه قبول توبه واجب است بر خداى تعالى بنا بر وعدهاى كه كرده كه «
هُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ
» نه بنفس توبه چنانچه معتزله گفتهاند
لِلَّذِينَ
براى كسانى كه
يَعْمَلُونَ السُّوءَ
ميكنند بدى را
بِجَهالَةٍ
حالكونى كه متلبس باشند بنادانى و سفاهت اگر چه بطريق عمد و اختيار از ايشان ناشى شده باشد و از حضرت صادق آل محمد صلوات اللَّه عليه و آله مرويست كه هر گناهى كه بنده مىكند اگر چه عالم باشد ليكن حقيقة جاهل است چه نفس خود را بواسطهء معصيت در مخاطره افكند چنانچه در سورهء مباركهء يوسف خواهد آمد
ثُمَّ يَتُوبُونَ
پس توبه و بازگشت كنند بخداى تعالى
مِنْ قَرِيبٍ
از زمان نزديك ، يعنى قبل از حضور موت كه آن به همه كس از همه چيز نزديكتر است
فَأُولئِكَ
پس آن توبه كنندگان
يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
قبول توبه كند خداى تعالى بر ايشان
وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً
و هست خداى دانا باخلاص تائبان در امر توبه
حَكِيماً
نيكو كردار كه تائب را عقوبت نكند و
فى الحديث « من تاب قبل أن يعاين قبل اللَّه توبته »
يعنى كسى كه توبه كند پيش از معاينهء مرگ قبول مىكند خداى تعالى توبهء او را .
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ
و نيست قبول توبه
لِلَّذِينَ
براى كسانى كه باصرار
يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ
بجا مىآورند بديها را
حَتَّى إِذا حَضَرَ
تا چون حاضر شود يعنى در رسد
أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ
يكى از آنها را مرگ به اين معنى كه امارات و علامات مرگ را دريابد و قطع اميد از حيات خود كند
قالَ
گويد :
إِنِّي
بدرستى كه من
تُبْتُ الْآنَ
توبه ميكنم اين زمان و الحال
وَ لَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ
و نيز مقبول نيست توبه براى آنها كه بميرند
وَ هُمْ كُفَّارٌ
و حال آنكه ايشان كافر باشند پس حق سبحانه و تعالى تسويه كرده ميانهء