عام و الثيب بالثيب جلد مائة و رجم »
يعنى فرا گيريد از من حد زنا را : بتحقيق مقرر گردانيد خداى تعالى از براى زنان زانيه راه نجاتى ، حد زناى مرد بىزن با زن بىشوهر صد تازيانه است و اخراج كردن تا يك سال ، و حد زناى مرد زندار با زن شوهردار صد تازيانه است و سنگسار كردن ، قال بعض أصحابنا : « ان من وجب عليه الرجم يجلد اولا ثم يرجم ، و قال اكثر الاصحاب : ان ذلك مختص بالشيخ و الشيخة فأما غير هما فليس عليه الرجم » كما فى مجمع البيان .
وَ الَّذانِ
و آن دو كس يعنى مرد و زن كه
يَأْتِيانِها
بيايند بفاحشه و زنا
مِنْكُمْ
از جنس شما كه مسلمانيد
فَآذُوهُما
پس ايذا كنيد ايشان را برجم اگر مرد زندار و زن شوهردار باشد و يا به جلد اگر مرد بىزن و زن بىشوهر باشد ، بعضى « فآذوهما » را بر مطلق ايذاء حمل كردهاند و گفتهاند : اين آيه مانند آيت سابقه منسوخست بآيهء جلد و رجم ، و آنچه در ترجمه گفته شده بهتر است زيرا كه نسخ خلاف اصل است ، و بعضى گفتهاند كه : مراد از «
وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ
» سحق است و مراد از « و اللذان » دو شخصيتند كه يكى با ديگرى لواط كند بقرينهء تذكير « و اللذان » و بنا برين مراد از ايذاء قتل است كه أقوى افراد ايذاست .
فَإِنْ تابا
پس اگر توبه كنند
وَ أَصْلَحا
و بصلاح آرند كار خود را
فَأَعْرِضُوا عَنْهُما
پس رو بگردانيد از ايذاى ايشان . ازينجا معلوم شد كه توبه مسقط حدّ است ليكن به شرط آنكه اين توبه پيش از حضور مجلس حاكم شرع واقع شود ، پس اگر زنا باقرار ثابت شده باشد حاكم شرع مخير است در اجراى حد و عدم آن ، و اگر بگواه ثابت شده باشد حد لازم گردد و توبه رفع آن نكند
إِنَّ اللَّهَ
بدرستى كه خداى تعالى
كانَ تَوَّاباً
هست نيك قبول كنندهء توبه
رَحِيماً
مهربان بر تائبان .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 17 تا 18 ]
إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً ( 17 ) وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَ لا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً ( 18 )