جاويدان
تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ
آرزو ميكرديد موت را بوسيلهء حرب با أعداء
مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ
پيش از آنكه مشاهده كنيد سبب موت و شدت آن را
فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ
پس بتحقيق كه ديديد سبب موت را
وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
و حال آنكه شما نظر ميكرديد بياران خود كه كشته ميشدند و شما در خلاصى خود ميكوشيديد ، و اين توبيخ است بر ايشان كه قبل از ادراك شدايد موت آرزوى آن ميبردند و بعد از ادراك آن در اخوان خود رو بگريز نهادند على بن ابراهيم از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السّلام در سبب نزول «
وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ
» روايت كرده كه چون حق تعالى بيان كرد منازل عاليهء شهداء را در بهشت و پيغمبر خود را بعلو درجات ايشان مخبر گردانيد أصحاب راغب بر آن شده گفتند : « اللهم أرنا قتالا نستشهد فيه » يعنى بار خدايا بنما بما جهادى را كه تا ما در آن جهاد شهيد شويم و بدين وسيله مستحق مراتب عاليه و درجات ساميهء بهشت گرديم ، پس حق تعالى به جهت ابتلاى ايشان جنگ احد را بايشان نمود و اكثرى از ايشان الا ما شاء اللَّه در آن جنگ ثبات قدم نورزيدند و آن منازل جنت را كأن لم يكن انگاشتند ، لهذا حق تعالى فرمود كه : «
وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ
» الاية ، و چون بضرب شمشير صاعقه كردار حيدر كرار كفار بعد از انهزام مسلمانان مغلوب و منهزم گرديدند حضرت رسالت پناه محمد صلى اللَّه عليه و آله بمنهزمين از مسلمانان عتاب نموده فرمودند كه : چرا با وجود ثبات قدم من در جنگگاه گريختند ؟ گفتند : ما آوازهء قتل تو را شنيديم و از غايت دهشت و هول آن رو بفرار آورديم حق تعالى فرمود كه :
وَ ما مُحَمَّدٌ
و نيست محمد
إِلَّا رَسُولٌ
مگر فرستادهاى از پيش من
قَدْ خَلَتْ
بتحقيق كه بگذشتهاند و فوت شدهاند
مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ
پيش از وى رسولان ، پس بر او مانند رسولان مرگ محال نبود كه تا باعث خوف و دهشت شما گردد
أَ فَإِنْ ماتَ
آيا پس اگر بميرد محمد
أَوْ قُتِلَ
يا كشته گردد
انْقَلَبْتُمْ
باز ميگرديد
عَلى أَعْقابِكُمْ
بر پاشنههاى خود ، يعنى ترك جهاد ميكنيد يا آنكه از دين بر ميگرديد و مرتد ميشويد