چيزى را كه تمتع يابند به آن از نفقه و كسوه و سكنى تا يك سال
غَيْرَ إِخْراجٍ
بدون بيرون كردن ايشان از مساكن معهوده و
فى تفسير العياشى عن ابى بصير قال : سألت ابا جعفر عليه السّلام عن قوله : «
مَتاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْراجٍ
، قال : هى منسوخة نسختها
يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً
و نسختها آية الميراث »
يعنى « مدت يك سال » منسوخست بآيهء تربص ، و « نفقه » منسوخست بآيهء ميراث ، و آيهء تربص اگر چه در تلاوت مقدم شده اما در نزول متأخر است و معتبر ترتيب نزولى است .
فَإِنْ خَرَجْنَ
پس اگر آن زنان بيرون روند از منازل شوهران بعد از يك سال
فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ
پس نيست گناهى بر شما أى اولياء ازواج و أى حاكمان شرع
فِي ما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ
در آنچه بفعل آرند آن زنان در نفسهاى خود از آنچه مطابق شرع باشد ، مانند طلب شوهر و تزيين خود به لباس فاخره
وَ اللَّهُ عَزِيزٌ
و خداى تعالى غالب است و انتقام ميكشد از هر كه خلاف شرع كند
حَكِيمٌ
دانا بمصالح خلايق است و بمقتضاى مصلحت كار مىكند .
وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ
و مر زنان طلاق داده شده را احسانيست كه به آن متمتع و برخوردار شوند بطريق نيكويى ، غنى به مقدار حال خود و غير غنى باندازهء وسعت خود و
فى الحديث « ان متاعها بعد ما ينقضى عدتها ؛ على الموسع قدره و على المقتر قدره »
حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ
أى حق حقا على المتقين يعنى ثابت است اين حكم ثابت بودنى بر پرهيزگاران ، اگر مراد از « مطلقات » عام باشد از مدخوله و غير مدخوله ، چون قبل از اين گذشت كه تمتع غير مدخوله كه نام مهرى براى او نبرده باشند واجبست ، بايد كه اين حكم اعم از وجوب و استحباب باشد و شيخ امين الدين طبرسى رحمه اللَّه تعالى چون « حقا » را بمعنى « واجبا » گرفته در مجمع البيان گفته : كه اين آيه مخصّص است بآيهء «
لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ
» اگر با هم نازل شده باشند ، و اگر آيهء «
لا جُناحَ عَلَيْكُمْ
» در نزول مؤخر باشد پس آيهء «
وَ الْمُطَلَّقاتُ
» منسوخ به آن خواهد بود ، زيرا