و بعد از اين ابتدا بكلام ديگر مىكند و ميفرمايد كه :
وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
و بازداشتن مردمان از طاعت خداى تعالى
وَ كُفْرٌ بِهِ
و ناگرويدن بخداى تعالى
وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ
مضاف در اينجا محذوفست و مضاف اليه باقى مانده بر جرّ ، أى و صدّ المسجد الحرام ؛ يعنى باز داشتن مسجد الحرام يعنى مكه از دخول مردم
وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ
و بيرون كردن اهل مسجد الحرام از آنجا
أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ
بزرگتر است از روى گناه نزد خداى تعالى از قتل مشركى در اشهر حرم بطريق خطا ، بنا برين تفسير «
وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
» با معطوفات مبتدا و «
أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ
» خبر و صيغهء « أفعل » را بر واحد و بر متعدد اطلاق ميكنند ، و حاصل كلام اينست : اگر چه مقاتله در أشهر حرم گناه بزرگست ليكن هر يك از كبائرى كه از قريش صادر شده مثل منع كردن پيغمبر و اصحاب او از طاعت خداى تعالى ، و كافر شدن و نگرويدن بخداى تعالى ، و منع مردم از مكه ، و اخراج پيغمبر و مؤمنين از مكه ، بزرگتر است از روى وزر و گناه نزد خداى تعالى از مقاتله كردن در اشهر حرم به گمان آنكه آن ماه حرام نيست
وَ الْفِتْنَةُ
و كفر و ساير اعمال قبيحهء قريش
أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ
بزرگتر است از قتل ندانسته در شهر حرام .
و بعد ازين اخبار مىكند از دوام عداوت كفار با مؤمنين و ميفرمايد كه :
وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَكُمْ
معطوفست بر « يسألونك » يعنى و هميشه آن مشركان مقاتله ميكنند با شما اى مؤمنان
حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ
تا آنكه بر گردانند شما را از دين شما
إِنِ اسْتَطاعُوا
اگر استطاعت و توانايى برگردانيدن داشته باشند ، اما هرگز اين استطاعت ندارند ، پس «
إِنِ اسْتَطاعُوا
» اشارتست بعدم حصول غرض مذكور .
وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ
و آن كسى كه بر گردد از ميان شما از دين خود
فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ
پس بميرد حالكونى كه كافر و مرتد باشد
فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ
پس آن جماعت مرتدين ، ضايع و باطل باشد عملهاى ايشان در دنيا