حق تعالى فرموده « 1 » : «
جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها
» كلمهء « فا » در « فان انتهوا » براى تعقيب است و در « فلا عدوان » فاء جزائى است و
فى تفسير العياشى عن احدهما عليهما السلام فى قوله : «
فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ
، قال : الا على ذرية قتلة الحسين عليه السّلام »
و ايضا
عن احدهما عليهما السلام « لا يعتدى اللَّه على احد الاعلى نسل ولد قتلة الحسين عليه السّلام » .
مرويست كه چون حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله در ماه ذى القعده كه يكى از اشهر حرمست جهت اداء عمره احرام بسته متوجه مكه شدند و در حديبيه نزول اجلال فرمودند كفار مكه رعايت حرمت آن ماه ننموده با آن حضرت در مقام مقاتله در آمدند و مانع شدند كه حضرت داخل مكه گردد ، حضرت در آن سال مراجعت بمدينه كردند ، و در سال ديگر در همان ماه بواسطه قضاء عمرهء سال گذشته ارادهء مكه نمودند ، و مكروه دانستند قتال با كفار را بواسطهء رعايت حرمت آن ماه ، حق تعالى پيغمبر خود را اجازت مقاتله با كفار را در آن ماه داد اگر كفار در مقام مقاتله در آيند و فرمود :
الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ
يعنى ماه حرام مقابل است به ماه حرام ، چنانچه كفار هتك حرمت ماه حرام كردند و با شما در معرض جنگ و جدال در آمدند شما نيز بعوض آن رعايت حرمت آن مكنيد و با ايشان جنگ كنيد
وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ
هر حرمتى را كه مراعات آن لازم است جاريست در آن قصاص ، زيرا كه قصاص و مكافات شرعى مخصوص بنفس آدمى و اعضاى او نيست ، بلكه جاريست در همهء حرمتها ، پس قصاص و مكافات داخل نشدن شما در مكه در ماه ذى القعدهء سال گذشته دخول شماست امسال در همين ماه به مكه ، و جنگ شما درين ماه درين سال قصاص و مكافات جنگ ايشانست در همين ماه در سال گذشته .
فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ
پس هر كس تعدى و ظلم كند بر شما
فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ
پس تعدى و ظلم كنيد شما نيز بر او
بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ
بمانند آن چيزى كه تعدى
هامش
( 1 ) - سورهء شورى ، آيهء 40 .