فليأت الباب » .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
و بترسيد خداى تعالى را در تغيير اين احكام تا آنكه شما فيروزى يابيد .
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ
و بكشيد در راه رضاى خداى تعالى آنان را كه مقاتله ميكنند با شما ، يعنى آنان را كه صلاحيت قتال دارند از مردان جوان بخلاف پيران و كودكان و زنان و اهل ذمه و عهد
وَ لا تَعْتَدُوا
و از حدود مگذريد و از آن جماعت كه اهليت قتال ندارند ابتدا بقتال مكنيد
إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
بدرستى كه خداى تعالى دوست نميدارد از حد در گذرندگان را ، از ائمه عليهم السلام مرويست كه اين آيه ناسخ آيهء «
كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ
» است كه : در سورهء نساء خواهد آمد « 1 » ،
و فى مجمع البيان « روى عن ائمتنا عليهم السلام أن قوله تعالى :
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
ناسخة لقوله :
كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ
»
و بعضى گفتهاند كه : قيد قتال به «
الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ
» اين معنى دارد كه اگر كافران با شما در مقام مقاتله در آيند شما نيز با ايشان در مقام مقاتله در آئيد و اگر ايشان با شما در صدد قتال نباشند شما نيز در صدد قتال نباشيد ، و گفتهاند كه : اين آيه منسوخست بآيهء « 2 » «
فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ
» و بآيهاى كه بعد ازين ميآيد «
اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ
» و چون ناسخيت اين آيه مروى از ائمهء هدى عليهم السلام است حمل بر آن بايد كرد نه بر منسوخيت .
وَ اقْتُلُوهُمْ
و بكشيد اى مومنان كافران را
حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ
هر جا كه بيابيد ايشان را در حلّ يا در حرم ، و در مجمع البيان گفته : كه از ائمهء ما عليهم السلام مروى است كه آيهء «
وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ
» ناسخ آيه ايست كه در سورهء احزاب مىآيد كه « 3 » «
وَ لا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ دَعْ أَذاهُمْ
» ناسخ بودن اين دو آيه دلالت دارد بر اينكه ترتيب نزولى غير ترتيب عثمانى است ، زيرا ناسخ بايد كه بعد از منسوخ
هامش
( 1 ) - آيهء 77 .
( 2 ) - سورهء توبه ، آيهء 5 .
( 3 ) - آيهء 48 .