بعلىّ عليه السلام بنا بر حديث سابق اضافهء بيانى است ، و احتمال اضافهء لامى نيز دارد .
هُدىً لِلْمُتَّقِينَ
راه نماينده است يعنى ثابت دارنده است مر پرهيزكاران را در راه حق اگر چه هدايت قرآن مجيد عام است چنانچه حق تعالى فرموده « 1 » : «
هُدىً لِلنَّاسِ
» اما تخصيص هدايت بمتقين بواسطهء انتفاع ايشان است . مخفى نماند كه « ذلك » مبتداست « الكتاب » خبر اول آن «
لا رَيْبَ فِيهِ
» خبر ثانى ، و «
هُدىً لِلْمُتَّقِينَ
» خبر ثالث .
الَّذِينَ
آن پرهيزكارانى كه
يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ
اى يؤمنون بما غاب عنهم يعنى ايمان مىآرند به آنچه غايب است از نظر ايشان ، مثل صانع عالم و صفات كاملهء او و احوال قيامت و اهوال آن . و ميتواند كه از جملهء ما غاب عنهم امامت قائم آل محمد صلوات اللَّه عليه و آله و خروج آن حضرت در آخر الزمان باشد ؛
عن جابر عن ابى جعفر عليه السلام : « الغيب هو البعث و النشور و قيام القائم عليه السّلام »
و از اين حديث معلوم مىشود كه مراد از غيبت اعمّ از كل واحد اين امور است . و
فى كمال الدين و تمام النعمة عن الصادق عليه السّلام : « المتّقون شيعة علىّ عليه السلام و الغيب هو الحجة الغائب » .
وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ
و بجا مىآورند نمازهاى واجب را
وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ
و از آنچه روزى دادهايم ايشان را نفقه ميكنند و صرف مينمايند در راه رضاى خداى تعالى بر مستحقان . بعضى گفتهاند بقرينهء «
يُقِيمُونَ الصَّلاةَ
» مراد از «
مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ
» زكات مفروضه است ، و چون اين آيه در مقام مدح است و ظاهر است كه در انفاق حرام مدحى مترتب نميگردد ، بنا بر اين بايد كه مراد از «
مِمَّا رَزَقْناهُمْ
» مال حلال باشد ، و در تعريف رزق - تا حرام بيرون رود - چنين گفتهاند كه « الرزق ما يصحّ الانتفاع به و لم يمنع منه مانع » و اشاعره در اين مسأله خلاف كردهاند و حرام را نيز داخل رزق گرفتهاند ، بنا بر دليل مدخول چنانچه در كتب كلاميه بتفصيل مذكور است . محمد بن مسلم از
هامش
( 1 ) - در همين سوره آيهء 185 و سورهء آل عمران آيهء 3 .