عشق در ميكده با نغمهء چنگست و رباب * عقل در مدرسه با نعرهء بحث است و جدل
تحقيق - فى قوله تعالى انّه
« مَنْ يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ »
شيخ ابو على دقّاق گفت : كه يوسف استحقاق اجر را در احسان بصبر خويش باز بست ، حقّ تعالى به لسان توحيد از زبان اخوان بسمع فروخواند كه
« تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللَّهُ عَلَيْنا »
يعنى اتّصاف به صفت احسان و استحقاق اجر در برابر آن نه بصبر تو است و نه به تقواى تو ، بلكه بايثار حضرت اوست مر ترا بر ما و تقدم تو بر ساير اولاد ، نه باكتساب و جهد تست ، بلكه بهغايت ازليّه و كفايت سرمديّه است ، چون يوسف بر حقيقت اين سرّ وقوف يافت ، گفت :
« لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ »
ملامت و تغيير را به تمام از ايشان ساقط گردانيده . گفت : هر چند گاه كرامت من باز بسته بايثار حضرت او است جلّ و علا نه به صبر و تقواى من .
كذلك معاملات شما نيز با من نه موجب سرزنش شما است بلكه مقدّر بتقدير حضرت او است ، « فنطق عن عين التّوحيد و اخبر عن شهود التّقدير » « 1 » .
هامش
( 1 ) - ح : فنطق عن عين التوحد و اخبر عن شهود التقدير .