قال اللّه تعالى
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
. بسم اللّه الذى جعل احسن القصص قصة يوسف ( ص ) الرحمن الذى جعل الملك بعد السجن حصة يوسف ، الرحيم الذى كشف بالتقوى و الصبر غصة يوسف ( ع ) .
الحديث فى فضل التسمية
در زهرة الرياض فقيه ابى داود ابن سليمان آورده است كه حضرت مصطفى ( ص ) فرمودند كه چون بنده بگويد
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
بنويسد حق تعالى از براى آن بنده عبادت هفصدساله ، و اختصاص اين عدد آنست كه چون حق تعالى ، لوح و قلم را بيافريد آن قلم را صد بند بود ، و از هر بندى تا بندى ديگر پنجاه سال راه ، پس نظر كرد حق تعالى در قلم به نظر هيبت ، قلم بواسطهء آن نظر منشق گشت ، خطاب آمد كه بنويس اى قلم هر چه خواهد بود تا روز قيامت ، قلم مناجات كرد كه الهى عنوان اين منشور را بچه چيز ابتدا كنم خطاب آمد كه ابتدا كن به
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
پس مدت هفصد سال ، قلم بسر گرديد تا اين كلمه را به تمام بنوشت ، خطاب آمد كه « بعزتى و جلالى ايما عبد من امة محمد ( ص ) قال
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
مرّة ، اكتب فى ديوانه عبادة سبعمائة سنة » يعنى سوگند به عزت و جلال من كه هر بندهء از امت محمد ( ص ) كه يكبار اين كلمه را « 1 » بخواند بنويسم من كه خداوندم در ديوان وى ثواب هفصد سال عبادت يعنى آن مقدار فرصت كه قلم در نوشتن اين كلمه بسر برد .
الر - بدانكه علما را در تفسير اين كلمات اقوال است .
قول اول ، قول ابن عباس ، معناه « انا اللّه ارى من العرش الى تحت الثّرى » منم آن خدائى كه مىبينم از عرش تا به تحت الثرى « 2 » چنان كه هيچ چيز از نظر من غايب نيست در ليله ظلماء ، نملهء سودا ، اگر بر صخرهء صما ، رود ببينم ، و ذرهء هباء ، كه به ذروهء هوا بجنبد ، بدانم .
ما جنبش ذره در هوا مىبينيم * در كار صوابيان خطا مىبينيم
در صومعه يا بتكده هرجا كه روى * اى بنده بهش باش كه ما مىبينيم
قول دوم - هر حرفى اشاره به اسمى است ، از اسماء حسناى حضرت خداوندى جل و علا
هامش
( 1 ) - ح . بگويد .
( 2 ) - د : از ثرى تا زير عرش .