[ اشارهء در بيان حكمت سجده كردن ماه و ستاره ]
اشارهء ديگر « 1 » - اگر گويند حكمت چه بود در سجود آفتاب و كواكب و ماه .
جواب اين به چند وجه گفتهاند . اما آنچه بخاطر اين فقير دلپذير افتاده آنست كه بعضى از ارباب اشارت در مصنفات خويش آوردهاند . و نقل از ابن عباس كرده كه فرمود حق تعالى دو چيز از مكمن غيب به مأمن شهادت به حجّت آورده است ، يكى علم و دانائى ، و ديگر حسن و زيبائى . دانائى را به فرشتگان تفويض فرمود ، و زيبائى را به ستارگان مسلّم داشت ، فرشتگان بعلم خود بنازيدند و به دانش خويش مشعوف گشتند ، دعوى
« نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ »
آغاز كردند .
عصاى عصمت در دست گرفته و عمّامهء عبديت بر سر نهاده . و خلعت طاعت در بر كرد . و طيلسان عبادت بر دوش افكندند شادروان
« يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ »
بر تارك طارم افلاك بركشيدند ، عنوان منشور تحميد بر منبر تقديس و تمجيد مىخواندند و سمند دوندهء طاعت ، در ميدان استطاعت مى دواندند ، زاويهء افلاك را صومعهء « 2 » سجود و ركوع خود ساختند ايجاد انواع موجودات را طفيل وجود خود شناختند دامن همت را از خاك و كدورتش در مىكشيدند و به جهت تجلى به حليهء علم ، خود را بر ساير آفرينش متفوّق مىديدند ، ناگاه نداى
« إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً »
در اقطار و اكناف عالم ملك و ملكوت در افتاد ، و قرعهء خلافت بنام آدم صفى و اخلافش برآمد .
ملائكه ظاهر حال ديدند زبان به گفتار
« أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها »
بگشادند تا مادر زمين طفل آدم را از رحم عدم به گهوارهء وجود آورد ، چون چلّه « اربعين صباحا » بگذرانيد لطف الهى جل و علا اين كودك چهل روزه را در كنار تربيت ربوبيت گرفته و آوازه
« وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ »
. در عالم افكند و از پستان فضل و كرم ، شير تبشير
« وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ »
مىداد تا در
هامش
( 1 ) - د : سؤال ديگر .
( 2 ) - د : بدون صومعه .