در خواب كواكب ديد و جدّ وى خليل در بيدارى ديد
« فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى كَوْكَباً »
آسمان نيز در ذات خود بكواكب آراست « 1 »
« إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ »
مسافران در ظلمات برّ و بحر ، ستاره ديدند .
« وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ »
عارف نيز در دل خود ستاره ديد
« كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ »
يوسف را از آن ستاره ديدن ، عزت و كرامت و سلطنت و نبوّت رسيد .
« وَ كَذلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ »
خليل را از ديدن آن ستاره ، نبوت و خلعت آمد .
« إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ »
. آسمان را از ديدن « 2 » ستاره از شرّ شيطان نجات و محافظت آمد و
« حِفْظاً مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ مارِدٍ »
.
مسافران را از ديدن ستاره ، دليل هدايت آمد
« جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها »
.
عارفان را از ظهور نور آن ستاره نورى بر نور و سرورى بر سرور آمد ، از حضرت عزت جلّ و علا
« نُورٌ عَلى نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ »
.
اشارهء ديگر . فرمود
« الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ »
.
اى درويش اين يازده كوكب با آفتاب و ماه از جمله جماداتاند ، به سجودى كه در خواب به نسبت به يوسف پيش بردند از جمادى ترقى نموده به درجهء ارباب عقول رسيدند و دو شاهد عادل « 3 » بر اين مدعى درباره ايشان در اين آيه محكمهء اداى شهادت نمودند ، يكى ضمير « هم » كه خاصهء « 4 » ذوى العقول است ، و ديگر جمع سالم ساجدين كه آن نيز مخصوص به عاقلانست .
[ نكته عرفانى در بيان عبوديت از روى اخلاص ]
نكته - اى درويش مؤمنى كه چندين سال حق تعالى را از روى دانش و بينش و تصديق و تحقيق ، عبادت به صدق و ارادت كرده ، و در هر شبانه روزى شصت و چهار بار حق تعالى را سجود كرده و راى سنن و نواقل ، اگر نام مؤمنى از وى برنخيزد و به كافرى مبدل نگردد از كرم الهى عجيب و غريب نباشد .
هامش
( 1 ) - د : در ذرات خود كواكب ديد .
( 2 ) - د - ح : در ديدن .
( 3 ) - د : دو شاهد عادل .
( 4 ) - د - الف : كه خلاصهاند .