انكار ميكنيد .
فِيهِنَّ
در اين اشياء متعدده يا در بهشتهاى مشتمله بر قصور و منازل
قاصِراتُ الطَّرْفِ
كوتاه چشمان باشند يعنى حوريانى كه چشم فرو خوابانيده باشند از نگريستن به غير شوهران خود و از ابن عباس نقل است كه اين زنان شوهران خود را گويند بعزة و جلال خدا كه در بهشت هيچ از شما زيباتر نمىبينيم شكر مر خدايرا كه ترا جفت من گردانيد و مرا جفت تو
لَمْ يَطْمِثْهُنَّ
نسوده باشند ايشانرا يعنى دست بايشان دراز نكرده باشند و بكارت ايشان نبرده
إِنْسٌ
آدميان
قَبْلَهُمْ
پيش از خايفان كه در بهشت شوهر ايشان باشند
وَ لا جَانٌّ
و نه جنيان يعنى حورانى كه براى انس مقررند دست آدمى بدامن عصمت ايشان نرسيده باشد و آنانى كه براى جن باشند جنى برايشان تصرف نكرده باشند .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى پروردگار خود كه حوران بدين لطافت به بندگان ميدهد
تُكَذِّبانِ
تكذيب ميكنيد .
كَأَنَّهُنَّ
گويا آن حوران
الْياقُوتُ
ياقوتاند در سرخى و صفا
وَ الْمَرْجانُ
و مرجانند در سفيدى و و مرويست كه صفاى حوران از صفاى ياقوت و بياض مرواريد و مرجان بيشتر باشد و در نقل آمده كه حورى كه هفتاد حله حرير پوشيده باشد مغز ساق او در پس آن حلها مشاهده توان كرد مانند رشتهء سفيد از وراى ياقوت و برواية ديگر مانند شراب سرخ در آبگينهء سفيد و در خبر آمده كه زنان اهل دنيا نيز در بهشت مثل حوران باشند در عدم طمث و در صفا و طراوت پس ايشان نيز به اين صفت بشوهران خود ملاقات كنند .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى پروردگار خود كه حورانى را به اين زيب و زينت و بها بشما كرامت فرموده
تُكَذِّبانِ
تكذيب ميكنيد .
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ
آيا باشد پاداش نيكوئى كردن در عمل
إِلَّا الْإِحْسانُ
مگر نيكوئى كردن به ثواب استفهام بجهة تقرير است يعنى البته جزاى نيكى نيست الا نيكى پس جزاى اطاعت بدرجاتست و مكافات شكر بزياده و تقوى بفرح و توبه بقبول و دعا باجابت و سؤال بعطا و استغفار بمغفرت و خوف دنيا بامن آخرة - انس بن مالك رواية كند كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بعد از تلاوة اين آيه فرمود كه ميدانيد خداى شما چه ميگويد گفتند اللّه و رسوله اعلم فرمود كه ميگويد نيست جزاى آنكسى كه توحيد را بر او انعام كردهايم مگر بهشت مراد توحيد و عمل كردن به آنچه آنحضرت از نزد حق تعالى آورده چنانچه ابن عباس فرموده كه معناه هل جزاء من قال لا إله الا اللّه