بعد حين و از قبول توبه و اجابت و آمرزش گناه و افاضه روزى
تُكَذِّبانِ
تكذيب و انكار آن مينمائيد .
سَنَفْرُغُ
زود باشد كه فارغ شويم از همهء امور و مجرد شويم
لَكُمْ
براى حساب و جزاى شما و آن در روز قيامت خواهد بود كه حق تعالى كار ديگر نكند در آن روز غير از جزاى بندگان پس مراد آنست كه چون وقت حساب درآيد به هيچ كار ديگر مشغول نخواهيم شد و در اكثر تفاسير آمده كه اين تهديديست مستفاد از اينكه تهديد كنند شخصى را گويند كه زود باشد كه با تو پردازم و مجرد شوم از هر چه مشغول سازد مرا از تو تا غير از اين شغل ديگر نداشته باشم گويند كه اين هم وعيد است مر عاصيان را وهم وعد مر مطيعان را يعنى زود باشد كه قصد عقوبة و مثوبة شما كنم
أَيُّهَ الثَّقَلانِ
ايگروه بزرگ قدر عرب آنچه قدرى و قيمتى دارد آن را ثقل گويند و لهذا حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه انى تارك فيكم الثقلين يعنى در ميان شما دو چيز جليل القدر و عظيم الخطر ميگذارم و آن كتابست و عترة طاهرهء من و اينجا مراد جن و انساند كه و زين العقل و الراىاند يا عظيم الشان نسبت بحيواناتى كه مادون آنهااند و حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام فرمود كه تسميه ايشان بثقلان باعتبار آنست كه گران بارند به تكليف و گويند به آن اعتبار كه ببارگاه گران ماندهاند يا به جهت احيا و موتى ايشان زمين گران بار شده و منه قوله تعالى و اخرجت الارض اثقالها .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى پروردگار خود كه تهديد شما نموده به حساب تا از اعمال بد منزجر شويد و تعظيم خطاب فرموده تا بكرم بيحد او اميدوار باشيد
تُكَذِّبانِ
تكذيب مينمائيد .
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ
اى گروه پريان و آدميان
إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا
اگر توانيد آنكه بيرون رويد
مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
از كنارهاى آسمانها و زمينها يا بگريزيد از مرك يا از عذاب
فَانْفُذُوا
پس بيرون رويد و فرار نماييد
لا تَنْفُذُونَ
بيرون نميتوانيد شد و قادر نيستيد بر آن
إِلَّا بِسُلْطانٍ
مگر بتسلط و غلبه يا بقدرت من كه بشما عطا كنم و حال آنكه شما را اين تسلط نيست بلكه هر جا كه رويد لازم حال شما خواهد شد و يا از عذاب من هيچ جا نميتوانيد گريخت و گويند روز قيامت ملائكه گرداگرد محشر صف كشند و زبانهء از دوزخ برآيد هر يك مانند حصار آتشين و ايشانرا در حصار گيرند و و منادى ندا كند كه اى آدميان و پريان اين عرصهء محشر است اگر توانيد كه بيرون رويد برويد و ليكن نتوانيد رفت مگر بحجة و برهان و شما را آن نيست و در حديث مرفوع واقع شده كه چون قيامت قايم شود فرشتگان از آسمان نزول كنند و جميع خلايق را احاطه نمايند و