ما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ
يعنى اگر خواهيم قيامت را بيك چشم زدن بياوريم بلكه كمتر از آن .
وَ لَقَدْ أَهْلَكْنا
و بدرستى كه ما هلاك كرديم در قرون ماضيه
أَشْياعَكُمْ
اشباه و امثال شما را يعنى جمعى را كه در كفر و عناد مثل شما بودند چنان كه در اين سوره شنيديد
فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
پس هيچ پند گيرندهء هست تا از حال ايشان عبرت گيرد .
وَ كُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوهُ
و هر چيزى كه كردهاند آن را كفار گذشته مكتوبست
فِي الزُّبُرِ
در نامهاى اعمال ايشان كه بدست حفظه نوشته شد است يا جميع آنچه كردهاند مكتوبست بر ايشان در لوح محفوظ كه موضع مكاتبهء همهء اشياست .
وَ كُلُّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ
و هر خردى و بزرگى از افعال و اقوال كه از ايشان و از جميع خلايق اولين و آخرين صادر شده و خواهد شد
مُسْتَطَرٌ
نوشته است در لوح محفوظ و بر آن پاداش خواهند يافت و يا هر صغير و كبير و ارزاق و آجال و حيات و ممات و غير آن مكتوبست در لوح و بعد از ذكر حالات كفار تبهكار بيان حال مؤمنان پرهيزكار مىكند كه .
إِنَّ الْمُتَّقِينَ
بدرستى كه پرهيزكاران و ترس كاران روز قيامت
فِي جَنَّاتٍ
در بوستانهائى باشند كه مملو باشد از اشجار ميوهدار از هر نوع
وَ نَهَرٍ
و در جويهاى واسعه كه آب و شير و عسل و شراب در آن جارى باشد .
فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ
در مجلس حق و مكان پسنديده باشند كه در آن لغو و اثم نباشد امام جعفر صادق عليه السّلام فرموده كه حق تعالى آن مكان را بصدق وصف كرده است پس غير اهل صدق در آنمكان نخواهند بود و سلمى گفته كه آن مكانيست كه حق تعالى در آنجا راست گرداند وعدهء كه باولياى خود كرده حاصل كه متقيان در آنمقام باشند
عِنْدَ مَلِيكٍ
نزد پادشاهى كه مبهم است امر او بر جميع افهام و عاجز است از ادراك آن همهء ظنون و اوهام
مُقْتَدِرٍ
صاحب اقتدار و توانا بر همه چيزها بر وجهى كه هيچ شىء نيست كه از تحت قدرة ملك او خارج باشد پس كدام منزلت اكرم و اعظم از منزلت ايشان باشد و اجمل و اشمل از اين سعادت و شبههء نيست در آنكه مراد بقرب قرب مكانت است و منزلت نه قرب مكان و منزل پس مراد آنست كه اهل تقوى در كنف و جوار آفريدگار خود باشند بحيثيتى كه مستغرق غواشى رحمت و افضال جميلهء او باشند در كشف الاسرار آورده كه كلمهء عند مشعر است بتقرب و تخصيص كه اهل قرب فردا در آن سرا بدان اختصاص خواهند داشت و حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در آن سرا مختص به آن بود و فرمود كه ابيت عند ربى و چون رتبهء كه فردا خواص بدان نازند ادناى مرتبهء او باشد پس از رتبهء اعلى