جميع فصحا و بلغا از آوردن مثل آن بعد از آن جهة التزام ايشان ميفرمايد .
فَلْيَأْتُوا
پس باشد كه بياورند ايشان
بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ
سخنى مانند قرآن
إِنْ كانُوا صادِقِينَ
اگر باشند راستگو در آنكه قرآن را از خود ميتوان ساخت بعد از آن بر ايشان حجة ميآورد بر اينوجه كه .
أَمْ خُلِقُوا
آيا آفريده شدهاند
مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ
بىچيزى يعنى آيا ايشان بيخالقى مخلوق گشتهاند و بجهة اينست كه بعبادت آن اشتغال نمىنمايند يا ايشان مخلوق شدهاند نه از براى كارى يعنى بعبث و بازيچه كه اصلا قلم تكليف بر ايشان نباشد و جزاى عمل ايشان ندهند
أَمْ هُمُ الْخالِقُونَ
يا ايشان آفريدهگانند خود را و نيز بر سبيل التزام و حجة ميفرمايد كه .
أَمْ خَلَقُوا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
آيا آفريدهاند آسمانها و زمين ها را نه چنين است
بَلْ لا يُوقِنُونَ
بلكه بيقين در نمىيابند به اين كه خالق جميع ممكنات واجب الوجود است بواسطهء عناد و استكبار هميشه بر گرد گمان ميگردند .
أَمْ عِنْدَهُمْ
آيا نزديك ايشان است
خَزائِنُ رَبِّكَ
خزينهاى فضل پروردگار تو تا نبوة بهر كه خواهند دهند يا خزائن علوم الهى در دست ايشانست تا بدانند كه لايق منصب نبوة كيست
أَمْ هُمُ الْمُصَيْطِرُونَ
آيا ايشان غالبانند و مسلط شدگان بر همهء اشيا تا مدبر امور ربوبيت شوند و بناى جميع چيزها را بر اراده و مشيت خود نهند و بجهة آن هر چه خواهند كنند و منصب رسالة بهر كه خواهند دهند .
أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ
آيا مر ايشان راست نردبانى كه بوسيلهء آن بر آسمان برآمده
يَسْتَمِعُونَ فِيهِ
بشنوند در آن كلام ملائكه را و آنچه از علوم غيبيه كه بر ايشان وحى كرده مىشود تا علم بما كان و ما يكون پيدا كنند و عالم شوند بتقدم موت محمد بر موت ايشان و ظفر يافتن ايشان از آن در عاقبت همچنانكه در مظنهء ايشانست و اگر چنين است كه ايشان گمان مىبرند
فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُمْ
پس بايد كه بيايد شنوندهء ايشان كه بر آسمان رفته باشد و كلام غيبى استماع نموده
بِسُلْطانٍ مُبِينٍ
بحجتى روشن و دليلى هويدا كه گواه باشد بر صدق استماع وى چه هر چه كه دعوى امرى كند كه بداهة عقل حكم نكند بر آن بر او لازم است كه اقامت حجة نمايد بر صدق مدعاى خود پس تجهيل اهل شرك مىكند كه .
أَمْ لَهُ الْبَناتُ
آيا مر خدايراست دختران
وَ لَكُمُ الْبَنُونَ
و مر شما راست پسران يعنى هر كه راى او در اين پايه باشد كه اسناد بنات به خالق خود كند و نسبت بنين به خود دهد در نهاية سفاهت و حماقت خواهد بود پس چگونه از شأن او باشد كه بنردبان عروج كرده بر عالم ملكوت برآيد و بر جميع