نكنيد و جزع نه نمائيد
سَواءٌ عَلَيْكُمْ
يكسانست بر شما صبر و عدم صبر در دوزخ داخل شويد كه هيچ گريزگاهى نيست شما را از آن پس نه قوة پرهيز داريد و نه ياراى گريز و ابدا معذب خواهيد بود در آن
إِنَّما تُجْزَوْنَ
جز اين نيست كه جزا داده ميشويد به آنچه
ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
بوديد كه ميكرديد در دنيا از استهزا و انكار و تكذيب و غير آن و بعد از ذكر حالات دوزخيان بيان حال مقتيان ميفرمايد كه .
إِنَّ الْمُتَّقِينَ
بدرستى كه پرهيزكاران از كفر و شرك و عصيان
فِي جَنَّاتٍ
در بوستانها باشند و چه بوستانها
وَ نَعِيمٍ
و در نعمتها و چه نعمتها يعنى بوستانها و نعمتهائى كه در نظارة بمرتبه كمال باشند .
فاكِهِينَ
لذت كنندگان و خوشحالان
بِما آتاهُمْ
بسبب عطا كردن ايشانرا
رَبُّهُمْ
پروردگار ايشان
وَ وَقاهُمْ
و در نگاهداشتن ايشانرا
رَبُّهُمْ
آفريدگار ايشان
عَذابَ الْجَحِيمِ
از عذاب دوزخ يعنى كه در اين روز شادان باشند بسبب عطا كردن حق تعالى ايشانرا بر انواع نعيم و نگاهداشتن ايشانرا از انواع عذاب جحيم و چون در بهشت داخل شوند خزنه ايشانرا گويند .
كُلُوا
بخوريد از مطعومات بهشت
وَ اشْرَبُوا
و بياشاميد از مشروبات آن خوردنى و آشاميدنى
هَنِيئاً
گوارنده بدون هيضة و تنغيص از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرويست كه فرمود به حق آنكس كه نفس من بيد قدرت اوست كه مردى از اهل بهشت قوة صد مرد داشته باشد كه برغبت تمام بر اكل و شرب و جماع اقدام نمايد و بعد از اكل عرق از او حاصل شود كه اطيب از بوى مشك باشد و تحليل آنچه خورده و آشاميده از اين عرق باشد حق تعالى ايشانرا گويد كه اين پاداش مر شما را
بِما كُنْتُمْ
به آنچه بوديد
تَعْمَلُونَ
كه عمل ميكرديد - بعضى علما گفتهاند كه هر چند وعده بكردار بنده است اما اصل در آن فضل الهيست و اگر نه پيداست كه نزد او مزد كردار ما چه باشد پس ايشان بفضل الهى مستغرق چنين نعمتى شوند .
مُتَّكِئِينَ
در حالتى كه تكيه زدگان باشند در بهشت
عَلى سُرُرٍ
بر تختهاى بزر بافته
مَصْفُوفَةٍ
بهم پيوسته و در برابر يكديگر
وَ زَوَّجْناهُمْ
و جفت گردانيم ايشان را
بِحُورٍ
بزنان سفيد اندام يا زنانى كه سفيديهاى چشم ايشان در كمال سفيدى باشد
عِينٍ
گشاده چشم يا سياهى چشم ايشان بغاية سياه باشد پس قرين و همنشين سازيم ايشان را به اين نوع زنان .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا
و به كسانى كه مؤمنان بوده باشند
وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ
و پيرو باشند ايشان را فرزندان ايشان در دخول جنان پا در وصول بدرجات ايشان يعنى ما جمع كنيم براى ايشان انواع