از فرزندان اسمعيل بنى كنانه را برگزيد و از بنى كنانه قريش را و از قريش هاشم را و از كلبى مرويست كه اول كسى كه از ملوك مكه بشام رفت هاشم بن عبد مناف بود و بعد از آن قريش در تجارة دلير شدند تا صاحب خدم و حشم و اموال گشتند و بر جميع اهل زمان خود فائق شدند و نام هاشم عبد العلى بود و چون از براى مردمان هشم تريد ميكرد و به آن اطعام مردمان مينمود خصوصا در زمان غلا و قحط از اين جهت به اين اسم ملقب گشت .
سورة الماعون
سبع آيات مكية ابى بن كعب از پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هر كه اين سوره بخواند در فرايض و نوافل حق تعالى نماز و روزه او را بدرجهء قبول برساند و از ابو جعفر صلوات اللّه عليه منقولست كه هر كه اين سوره را بخواند حق تعالى او را بيامرزد و برو رحمت كند و به بهشتش درآرد
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ
آيا ديدى اى محمد آنكس را كه تكذيب مىكند
بِالدِّينِ
بروز جزا يا بدين اسلام باور نميدارد آن را با وجود وضوح امر آن و قيام حجج بينه بر صحت آن و بعضى از مفسرين برآنند كه نصف اول سوره در شان كافرانست و نصف آخر در باره منافقان و نزد كلبى اين سوره در باره عاص بن وائل سهمى فرود آمده و نزد سدى در شان وليد بن مغيره و ابن جريج روايت كرده كه ابو سفيان هر هفته دو شتر را نحر كردى چون يتيمى بيامدى عصا را به روى زدى و او را چيزى ندادى حق تعالى اين سوره در شان او فرستاد و بعضى ديگر برآنند كه ابو جهل تكذيب قيامت كردى و هر گاه يتيمى را بديدى بزدى و از طعام و كسوة خود محروم ساختى و پيوسته مردمانرا از انفاق بازداشتى حق تعالى اين سوره را انزال فرمود كه آيا شناختى آن را كه تكذيب كننده روز جزاء است كه چه كس است او را اگر شناختى .
فَذلِكَ الَّذِي
پس او آنكس است كه
يَدُعُّ الْيَتِيمَ
دفع مىكند بعنف و ستم يتيم را و ميراند او را بشدة و خشونة و زجر قبيح .
وَ لا يَحُضُّ
و تحريص نميكند و ترغيب نمىنمايد اهل خود را و ساير مردمانرا
عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ
بر طعام دادن درويش محتاج يعنى نميدهد به جهت عدم اعتقاد او بروز جزا و چون دفع يتيم و عدم تحريض بر اطعام كه رداعت و قبح آن احط است از عدم مبالات بصلاة كه از اركان اسلام است بسبب تكذيب باشد بروز جزاء .
فَوَيْلٌ
پس سختى عذاب
لِلْمُصَلِّينَ
براى نماز گذارندگان ريائيست يعنى ابن ابى و اصحاب او يا همه منافقان معاند و مشركان جاحد .