سورة التكاثر
ثمان آيات مكية ابى بن كعب از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هر كه اين سوره بخواند حق تعالى حساب او نكند و از ابو عبد اللّه عليه السّلام نقلست كه هر كه اين سوره بخواند در فريضه ثواب صد شهيد براى او بنويسند و اگر در وقت خواب بخواند از فتنه قبر محفوظ باشد و خواننده اين سوره را بيحساب ببهشت برند
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
از قتاده مرويست كه يهودان گفتند ما از بنى فلان بيشتريم و بنى فلان اكثر از فلان قبيلهء ديگر و به اين مشغول بودند تا آنكه بر صفت كفر و ضلالت مردند حق تعالى اين سوره را در باره ايشان فرو فرستاد كه .
أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ
مشغول گردانيد شما را مفاخرت بر يكديگر به بسيارى قبيله و عشيره از طاعت و ذكر آخرت .
حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ
تا بحديكه زيارت كرديد يعنى آمديد بگورستان و شماره كرديد مردگان خود را و يا بتكاثر اولاد و عشيره مشغول شديد تا آنگاه كه بمرديد .
كَلَّا
نچنانست كه همت عاقل مصروف دنيا شود و آخرت را فراموش كند چه عاقبت اين و بال و حسرتست و تاسف و ندامت يا حقا كه
سَوْفَ تَعْلَمُونَ
زود باشد كه بدانيد خطاى كار خود را وقتى كه مشاهدهء اهاويل و شدايد عظيم كنيد نزد مرگ .
ثُمَّ كَلَّا
پس بايد كه ازين بازايستيد يا حقا
سَوْفَ تَعْلَمُونَ
زود باشد كه بدانيد خطاى تكاثر و تباهى را يعنى چون قدم در دروازهء مرگ نهيد و بساحت قبر درآييد و مشاهدهء عذاب كنيد و اهوال منكر و نكير و فشارش قبر را دريابيد و بعد از آنكه مبعوث گرديد نامهاى اعمال و ترازوهاى كردار و انواع نكال و عقوبات دوزخ را به نظر درآريد و بسلسلهء عذاب دركشيده شويد و نيز جهت مبالغه در تنبيه مىفرمايد كه .
كَلَّا
نچنانستكه بكثرة مرده و زنده خود تكاثر كنيد
لَوْ تَعْلَمُونَ
اگر بدانيد كه چه در پيش داريد از اهاويل و مخاويف عظيمه
عِلْمَ الْيَقِينِ
همچون ديدن چيزى بيگمان يعنى ديدن به چشم وقتى كه در آن درآييد .
لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ
تا هر آينه به بينيد دوزخ را .
ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ
پس هر آينه ببينيد دوزخ تابان را به چشم يقين و بيگمان دوزخ را مشاهده كنيد .
ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ
پس پرسيده شويد
يَوْمَئِذٍ
در آن روز بوقت محاسبه
عَنِ النَّعِيمِ
از نعمتها كه بدان مشغول شديد و از عبادت