سورة التين
ثمان آيات مكية ابى بن كعب از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هر كه اين سوره را بخواند حق تعالى دو خصلت به او كرامت فرمايد يكى عافيت و ديگرى يقين مادام كه در دنيا باشد و چون وفات كند بعدد هر كه اين سوره را خوانده باشد ثواب روزه يك روزه به او عطا فرمايد و هر كه در فرايض و نوافل بخواند هر موضعى كه در بهشت آرزو كند به او بدهند و چون اختتام سوره مذكوره امر بندگان بود برغبت به حق تعالى افتتاح اين سوره شد به اين طريق كه مستحق عبادت است به جهت تاكيد آن را مؤكد ساخت به قسم و فرمود كه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
وَ التِّينِ
سوگند بانجير
وَ الزَّيْتُونِ
و بزيتون تخصيص اين هر دو ميوه به قسم از جميع ثمار به جهت آنست كه انجير فاكهه طيبه ايست و بىفضله و لطيف و سريع الهضم و دوائى كثير النفع و ملين طبع و محلل بلغم و در حديث آمده كه او قطع بواسير كند و نقرس را فايده دهد و اما زيتون هم ميوه است و هم نان خورش و هم دوا و روغنى كثير المنافع دارد و در معالم گفته كه تين مسجد اصحاب كهف است و زيتون مسجد انبيا در تبيان گفته كه جبل جودى و جبل بيت المقدس است و از ابن عباس نقل است كه تين مسجد نوح است و زيتون بيت المقدس و بروايت ضحاك تين مسجد الحرام است و زيتون مسجد اقصى .
وَ طُورِ سِينِينَ
و سوگند بطور سينا يعنى كوه زبير كه محل مناجات حضرت كليم بوده و از عبد اللّه مسعود نقل است چهار كوه است كه نزد خداى تعالى مقدس است اول طور سينا دويم طور زيتا كه بيت المقدس است سيم طور تينا كه دمشق است چهارم طور تيمانا كه مكه است .
وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ
و سوگند بدين شهر كه امان دهندهء اهل مكه است از خسف و رجف و سبى و قتل و حافظ هر كه در او داخل شود و از امام محمد باقر عليه السّلام روايتست كه مراد بتين امام حسن است و از زيتون امام حسين و از طور سنين امير المؤمنين على عليه السّلام و از بلد الامين فاطمه ( ع ) حاصل كه حق تعالى سوگند خورده به اين امور مذكوره كه متضمن بركات عظيمهاند بر اين .
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ
بدرستيكه ما آفريديم جنس آدمى را
فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
در نيكوترين تعديلى و راست كردنى در شكل و صورت و تسوية اعضا يعنى مخصوص گردانيديم او را از ميان حيوانات بانتصاب قامة و حسن صورة و اعتدال مزاج و كمال نفس و نطق و تميز و راى و تدبير و استجماع خواص مكونات