پس مهيا گردانيديم يعنى او را به جهت اين عناد اسباب لطف و توفيق از او بازگيريم تا آماده و مهيا شود
لِلْعُسْرى
براى خصلتى يا حالتى كه طريقهء اسلام مؤدى او باشد به عسر او كه آن دخول نار است .
وَ ما يُغْنِي عَنْهُ
و دفع نكند از او عذاب را
مالُهُ
مال او كه بدان بخل كرد
إِذا تَرَدَّى
چون هلاك شود يا در دوزخ افتد ابن عباس فرمود كه سبب نزول اين آيات آن بود كه مردى از انصار در سراى وى درختى از خرما بود كه بعضى از شاخهايش در سراى همسايهء درويش عيال وار آويخته بود صاحب آن درخت هر گاه كه بر بالاى آن درخت رفتى و ميوهء آن چيدى و اگر ميوه افتادى و اطفال همسايه برداشتى انگشت در دهان ايشان كردى و بيرون آوردى مرد همسايه شكايت او را به حضرت رسالت معروض داشت آن حضرت صاحب آن درخت را طلبيد و گفت اى مرد فلان نخل خود را به من به فروش بنخلهء كه در بهشت به تو دهم آن مرد گفت خاطر من به اين متعلق است و فروختن آن را به خود قرار نتوانم داد ابو دحداح چون اين سخن را از پيغمبر بشنيد گفت با حضرت كه اگر من آن نخله بخرم تو او را از من ميخرى به آن درختى كه در بهشت به او ميدادى حضرت گفت آرى او را از تو ميخرم بنخلهء بهشت ابو دحداح بنزد آن مرد رفت و از او طلب آن بيع كرد گفت اگر بمدعاى من ميخرى ميفروشم ابو دحداح گفت مدعاى تو چيست گفت او را كمتر از چهل نخله نفروشم پس آن درخت را از او بخريد بخرما ستانى كه مشتمل بر چهل نخل بود و بعد از آن نزد پيغمبر رفت و گفت يا رسول اللّه آن نخل را خريدم حضرت آن نخل را از ابو دحداح بخريد بدرختيكه در بهشت بوى دهد پس بسراى همسايه رفت و گفت اين نخله را به تو و عيالات تو بخشيدم حق تعالى اين سوره را فرستاد كه فاما من اعطى ابو دحداح است و اما من بخل مرد انصارى است كه بخيلى كرد و به عذاب نيران گرفتار شد و هر كه متصف بصفت ابو دحداح و يا آن مرد انصارى است در اين حكم داخل .
إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى
بدرستيكه بر ما واجبست راه نمودن .
وَ إِنَّ لَنا
و بدرستيكه ما راست
لَلْآخِرَةَ وَ الْأُولى
سراى عقبى و سراى پيشين كه دنياست و چون مالك هر دو ملك ماييم هر چه خواهيم و بهر كه خواهيم دهيم .
فَأَنْذَرْتُكُمْ
پس بيم ميكنيم شما را اى اهل مكه
ناراً تَلَظَّى
بآتشى كه زبانه در زند .
لا يَصْلاها
در نيايد در آن آتش بطريق دوام و لزوم
إِلَّا الْأَشْقَى
مگر بدبختترى .
الَّذِي كَذَّبَ
كه تكذيب كرد حق را و مهتدى نشد
وَ تَوَلَّى
و رو بگردانيد از اطاعت مفروضه و مرتكب آن نشد چون مرد انصارى .
وَ سَيُجَنَّبُهَا
و زود باشد كه دور كرده شود از آن آتش
الْأَتْقَى
پرهيزكارتر يعنى مجتنب از شرك