اولىاند كه باسم جد خود تسميه يافتهاند و گويند ارم نام بلدهء ايشانست و برين تقدير مراد اهل ارم باشند
ذاتِ الْعِمادِ
خداوندان مهترى بزرگ و گويند استخوانهاى تن هر يك چون ستونى بوده و درازى بالاى هر يك كمتر از هزار گز و پانصد و چهار صد و سيصد گز نبود .
الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها
آن قبيلهء كه آفريده نشد مانند ايشان در درازى قد و بزرگى جسد
فِي الْبِلادِ
در شهرها و اشهر آنست كه ارم بلدهء عاديانست و ذات العماد صفت آنست كه مثل آن در هيچ بلادى نبوده و نيست و آن شهريست كه شداد بن عاد آن را بنا كرده و شداد و شديد پسر عاد بودند و هر دو پادشاه روزگار شدند چون شديد درگذشت سلطنت در جميع ممالك بر شداد قرار گرفت و همهء ملوك سر اطاعت پيش او به زمين نهادند و دعوى خدائى كرد و باغى بنا كرد و ارم نام نهاد يعنى بهشت .
وَ ثَمُودَ
و آيا نديدى و خبر به تو نرسيد كه چه كرد آفريدگار تو بثمود كه قوم صالح بودند
الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ
آنان كه ميبريدند سنگها و كوهها را براى مأوى خود
بِالْوادِ
بوادى قرى و گويند اول كسى كه تراشيد كوهها و سنگهاى رخام را ثمود بودند و ايشان هزار هزار و نهصد و نود هزار هزار و هشتاد و هفت خانه از سنگ بريدند حق تعالى صالح را بر ايشان فرستاد متابعت او نكردند عذاب بر ايشان نازلشد .
وَ فِرْعَوْنَ
و آيا ندانستى و به تو خبر نيامد كه چه كرد پروردگار تو بفرعون
ذِي الْأَوْتادِ
كه خداوند جنود بسيار و اموال و حشم بيشمار بود و استحكام و ربط ملك وى به آن بود يا خداوند خيمهاى بيشمار كه در وقت نزول ميزدند چه او را لشگرى فراوان بود بهر جا كه فرود آمدندى خيمه در خيمه كشيدندى و چون استحكام خيمه بوتد است از اينجهت بذى الاوتاد موصوف شد يا او را ذى الاوتاد ميگفتندى باعتبار آنكه به چهار ميخ عذاب مردمان ميكرد و تفصيل اين در منهج الصادقين با بسط وجهى مرقوم شد .
الَّذِينَ
آن سه گروه آنانند كه بجهل و غوايت
طَغَوْا
از حد بندگى درگذشتند و بر انبيا تكبر و تجبر نمودند
فِي الْبِلادِ
در شهرها كه حاكم بودند .
فَأَكْثَرُوا
پس بسيار كردند
فِيهَا الْفَسادَ
در آن شهرها تبه كاريرا كه آن قتل مردمان بود و غضب اموال و غير آن تا مستوجب عذاب شدند .
فَصَبَّ عَلَيْهِمْ
پس ريخت بر ايشان
رَبُّكَ
پروردگار تو
سَوْطَ عَذابٍ
تازيانهء عذاب را يعنى كه فرو گرفت ايشانرا انواع عقوبت در دنيا و آخرت .
إِنَّ رَبَّكَ
بدرستيكه آفريدگار تو
لَبِالْمِرْصادِ
هر آينه در گذرگاهست و در موضع ترقب يعنى همچنانكه كسى در مرصاد نشسته