چند مدت باشد و ميان بهشت و دوزخ منزلى باشد يا نه و چه مشقة در اين مقام بمردمان رسد فرمود كفار و فجار سيصد سال در آنمقام بر پاى بايستند و به جهت هول و دهشت قدرة تكلم نداشته باشند اما مؤمنان دو فريق باشند گروهى سابقان و گروهى اصحاب يمين و مقدار ايستادن سابقان همچون امتداد زمانى باشد ميان دو كس كه با يكديگر راز گويند و چون راز ايشان دراز كشد از يكديگر جدا شوند و به بهشت نعيم درآيند و مدت مقام اصحاب يمين چون مدت زمان مردى باشد روزهدار تشنه و گرسنه كه بعد از غروب روزه بگشايند آنگه ببهشت درآيند و ميان بهشت و دوزخ حوضى باشد طول آن يك ماهه راه و عرض او يك ماه آب آن سفيد تر از شير و شيرينتر از عسل و در كنار آن قدحها از فضه و قوارير باشد كه هر كه يك قدح از آن بازخورد هرگز تشنه نشود و سليم بن عامر از مقداد بن اسود نقل كرده است كه گفت از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله شنيدم كه گفت در عرصات قيامت آفتاب بر بالاى سر بندگان بدارند به مقدار يك ميل يا دو ميل پس آفتاب تحليل رطوبات ايشان كند و بطريق عرق از بدن ايشان بيرون آيد بعضى باشد كه عرق تا پاشنهء پاى ايشان رسيده باشد و بعضى مانند لجام بدهن ايشان گرفته پس آنحضرت اشاره بدهن خود كرده فرمود يلجمه لجاما مرويست كه عبد اللّه عمر اين سوره را قرائت كرد چون بآيهء يوم يقوم الناس لرب العالمين رسيد گريه بر او غالب شد و بيفتاد و از قرائة ممتنع شد آوردهاند كه اعرابى بعبد الملك بن مروان گفت تو شنيدهء آنچه حق تعالى در مطففين فرموده گفت نعم اعرابى گفت پس چيست ظن تو بنفس خود كه مالهاى مسلمانانرا بىكيل و وزن ميگيرى و بىانديشه و بى محابا در آن تصرف ميكنى .
كَلَّا
ردعاست از تطفيف يعنى كم ميپيمائيد و از روز بعث و جزا غافل مىباشيد بعد از آن در ذكر وعيد فجار ميفرمايد
إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ
به تحقيق كه نوشتن اعمال فجار
لَفِي سِجِّينٍ
در سجين است و آن ديوانيست جامع جميع شياطين از كفره و فجره و جن و انس .
وَ ما أَدْراكَ
و چه دانا ساخت تو را كه
ما سِجِّينٌ
چيست سجين .
كِتابٌ مَرْقُومٌ
كتابى است نوشته شده يا محل كتابيست كه حروف آن روشن و نمايانست و يا نشانه كرده شده بعلامتى كه هر كه بيند داند كه اصلا در آن خيرى نيست از كعب احبار روايتست كه چون ارواح و كتاب فاجران به آسمان برند اهل آسمان قبول نكنند پس به زمين بازآورند اهل زمين نيز قبول نكنند به زير هفتم زمين برند و سجين كه موضع ابليس است و لشگر او بنهند .
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ
شدّة عقوبة و عذاب در آن روز
لِلْمُكَذِّبِينَ
مر تكذيب كنندگان راست .