مىكنند يعنى بآداب و شرايط قيام مينمايند اين آيات دليل فضل و شرف آنست بر ساير عبادات بدنيه و ماليه - ابو جعفر عليه السّلام روايت كرده كه مراد نماز فرايض است كه آن را در وقت بگذارد و عارف باشد به حق آن و غير آن را بر آن اختيار نكند حق تعالى براتى براى وى بنويسد كه هرگز او را عذاب نكند و هر كه آن را در غير وقت بگذارد اگر خواهد او را بيامرزد و اگر خواهد او را عذاب كند .
أُولئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُكْرَمُونَ
آن گروه كه بدين صفتها موصوفند در بوستانهاى مملو از اشجار و اثمار كه روضات جنانست گرامى كرده شدگانند و مكرم و معزز نزد حضرت عزة .
فَما لِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ
پس چيست و چه بوده است مر آنانرا كه نگرويدهاند و ازين صفتهاى مذكوره بىبهرهاند در حالتى كه بسوى تو شتابندگانند و گردن دراز كنندگان بسوى تو و نگرندگان به تو به نظر دشمنى .
عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ عِزِينَ
بدست راست و بدست چپ جماعة متفرقه آن دو گروه حلقه زدگان و در رواية آمده كه مستهزيان پنج رهط بودند كه گرداگرد حضرت حلقه زده استهزا و سخرية به قرآن ميكردند حق تعالى انكار ايشان كرده فرمود كه .
أَ يَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ
و آيا طمع دارد هر مردى از ايشان
يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ
آنكه درآورده شود با مؤمنان در بوستان با نعمة يعنى مشركان را داعيه آنست كه بدون ايمان و طاعة در روضات جنان درآيند .
كَلَّا
نه چنين است و هرگز كافرانرا در بهشت راهى نباشد
إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ
بدرستيكه ما آفريدهايم ايشانرا از آنچه مىدانند يعنى از نطفهء پليد از هر نوع كه ايشانرا با عالم قدس مناسبتى نيست پس اگر بوسيله ايمان و طاعة از لوث كدورت صافى نشوند استعداد قبول جنت نخواهند داشت .
فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ
پس نه چنانست كه كفار ميگويند سوگند ميخورم بآفريدگار مشرقها مراد آفتابست كه هر روز از نقطه ديگر طلوع مىكند بر حسب حكمة
وَ الْمَغارِبِ
و خداوند مغربها كه آفتاب راست و هر روز بنقطهء ديگر غروب مينمايد
إِنَّا لَقادِرُونَ
.
عَلى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْراً مِنْهُمْ
بدرستيكه ما تواناييم بر آنكه بدل كنيم يعنى اين مشركانرا هلاك سازيم و بدل ايشان خلقى ديگر بيافرينيم كه بهتر و فرمانبردار تر از ايشان باشند
وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ
و نيستيم ما مسبوق شدگان يعنى اگر اراده امرى كنيم هيچ كس در آن امر بر ما پيشى نتواند گرفت وقتى كه ارادهء عذاب ايشان كنيم چگونه بر ما سبقت