سخن كه قرآنست يعنى مرا به او وا گذاريد و خاطر جمع دار كه ايشانرا بجزاى خود خواهيم رسانيد
سَنَسْتَدْرِجُهُمْ
زود باشد كه بگيريم ايشان را درجه درجه و مرتبه مرتبه بمهلت دادن در معصيت و ازدياد نعمت
مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ
از آنجا كه ايشان ندانند يعنى هر گاه ايشان خطائى كنند ما عطائى دهيم پس بيكبار ايشانرا بورطه عذاب و چنگال عقاب گرفتار سازيم .
وَ أُمْلِي لَهُمْ
و مهلت دهيم و دراز كشيم آجال ايشانرا در دنيا يعنى با وجود صحت و نعمت عمر ايشانرا دراز كنيم و تعجيل در عقوبت نكنيم تا مغرور شوند در طغيان
إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ
بدرستيكه عقوبة من محكم است كه هيچ چيز دفع آن از ايشان نتواند كرد پس از روى توبيخ ميفرمايد كه .
أَمْ تَسْئَلُهُمْ أَجْراً
آيا طلب ميكنى از ايشان مزدى بر دعوة و ارشاد هداية
فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ
پس ايشان از غرامت و تاوان زدگى آن اجر گران بار شدگانند و بدان سبب روى از تو ميگردانند قبول ايمان نميكنند .
أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ
آيا نزديك ايشانست لوح محفوظ كه مغيبات در آنست پس ايشان مىنويسند از آنجا آنچه بدان حكم ميكنند .
فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ
پس شكيبا باش مر حكم آفريدگار خود را در امهال كافران و تاخير نصرت تو و تبليغ وحى و تحمل آزار ايشان
وَ لا تَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ
و مباش در استعجال عذاب و دلتنگى در بيرون رفتن از ميان قوم خود مانند خداوند ماهى يعنى يونس كه صبر نكرد بر ايذاى قوم پس حق تعالى حبيب خود را ميفرمايد كه چون رتبهء ترا از مرتبهء يونس بمراتب بلندتر گردانيدهام پس بايد كه صبر تو بمرتبهء قدر تو باشد
إِذْ نادى وَ هُوَ مَكْظُومٌ
ياد كن چون بخواند يونس پروردگار خود را در شكم ماهى بكلمهء طيبه لا إله الا انت سبحانك انى كنت من الظالمين و حال آنكه بر آمده بود از خشم و اندوه .
لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ
اگر نبودى كه دريافت او را رحمتى از پروردگار خود باجابت دعا و تخلص او از شكم ماهى
لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ
هر آينه افكنده شدى بصحراى خالى از آب و گياه و در آنجا هلاك گشتى در حالتى كه او ملامت كرده شده بود و دور از رحمت و كرامت اما رحمت الهى شامل حال او شده او را بساحل سلامت آورد .
فَاجْتَباهُ رَبُّهُ
پس برگزيد او را پروردگار او بنبوة و القاى وحى بوى
فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ
پس گردانيد او را از ستودگان و فرمان برداران آوردهاند كه كوتاه نظران قريش از قبيله بنى اسد جمعى را كه بحسد و به چشم بد شهرتى داشتند اخبار كردند و بمواعيد بسيار