در گنهكارى و در گذرنده از حدود حضرت بارى .
عَسى رَبُّنا أَنْ يُبْدِلَنا خَيْراً مِنْها
شايد كه پروردگار ما آنكه بدل دهد ما را باغى بهتر ازين باغ ببركة توبه
إِنَّا إِلى رَبِّنا راغِبُونَ
بدرستيكه ما بسوى پروردگار خود رغبت كنندگانيم و تايب بسوى او مرويست كه حق تعالى بلطف عميم خود قبول توبهء ايشان نمود و باغى بايشان كرامت فرمود كه مشتمل بود بر كثرت اثمار و اشجار كه هر خوشه انگور او بار شترى بود و نام آن باغ حيوان بود بعد از آن بر سبيل تهديد ميفرمايد كه .
كَذلِكَ الْعَذابُ
همچنين است يعنى مثل عذاب اهل مكه و اصحاب صروانست عذاب كردن خداى در دنيا
وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ
و هرآينه عذاب آخرة بزرگتر است چه عذاب دنيا زوال يابد و عذاب عقبى باقى ماند
لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
اگر باشند مردمان كه بدانند به عين اليقين عذاب آخرت را و اهوال آن را بعد از وعيد كفار در وعد ابرار ميفرمايد .
إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ
بدرستى كه مر پرهيزكارانراست
عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ
نزد پروردگار خود بوستانهاى با نعمت كه متقيان در آن تنعم نمايند مرويست كه صناديد قريش چون شنيدند كه مؤمنان در آخرت بمزيت مرتبه و رفعة درجه آراسته باشند گفتند اين جنت و نعمة كه محمد و اصحاب او خبر ميدهند خلاف واقعست و اگر بر سبيل فرض وقوع داشته باشد مرتبه ما كه حظ وافى از دنيا داريم در آنجا نيز به همين منوال خواهد بود و مسلمانان كه در دنيا حظى ندارند پس ايشان را نيز در آخرت بر ما تفضلى نخواهد بود حق تعالى رد قول ايشان كرده ميفرمايد كه .
أَ فَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ
آيا پس بگردانيم مسلمانان را در حصول نجات و وصول درجات
كَالْمُجْرِمِينَ
مانند مشركان .
ما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ
چيست شما را ايكافران چگونه حكم ميكنيد بسويه اهل شرك و اهل توحيد در مزية فضل و پنداريد كه امر جزا مفوض بر شماست تا هر چه خواهيد كنيد .
أَمْ لَكُمْ كِتابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ
آيا مر شما راست كتابى نوشته و نازلشده از آسمان كه شما در آن كتاب ميخوانيد كه .
إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَما تَخَيَّرُونَ
بدرستى كه مر شماراست درين كتاب آنچيزيرا كه اختيار كنيد و تمناى آن نماييد .
أَمْ لَكُمْ أَيْمانٌ عَلَيْنا
يا مر شماراست عهد و مواثيق مؤكد بسوگندهاى بر ما كه خداونديم
بالِغَةٌ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
رسنده بنهايت تأكيد تا روز رستخيز يعنى آيا ثابتست مر شما را سوگندان بر ما تا روز قيامت
إِنَّ لَكُمْ لَما تَحْكُمُونَ
به آنكه مر شماراست آنچه حكم ميكنيد براى خود از كرامت آن سراى .
سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذلِكَ زَعِيمٌ