سورة القلم
مكية اثنتان خمسون آية ابى بن كعب از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رواية كرده كه هر كه سورهء ن و القلم بخواند خداى تعالى ثواب جماعتى كه حسن الاخلاق داشته باشند بوى كرامت فرمايد و از چشم بدان در امان باشد و از ابو عبد اللّه عليه السّلام مرويست كه هر كه اين سوره را تلاوة كند در فريضه يا نافله تا زنده باشد حق تعالى او را از فقر ايمن گرداند و از فشارش قبر نجاة يابد و چون حق تعالى ختم سورة الملك بذكر تكذيب كفار و وعيد ايشان كرد افتتاح اين سوره نيز به مثل آن كرده فرمود
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
ن
پيش بعضى اين حروف مفتاح اسم نور يا ناصر است و گويند كه آن اشاره به كلمه كن است و نزد بعضى اسم سوره است و نزد بعضى قسم است بنصرت حضرت عزة مر انبيا و مؤمنان را و نزد مجاهد و سدى نام ماهيست كه عالم بر پشت گاو اوست گاو بر پشت اين ماهيست و ماهى بر آب و آب بر باد و باد بر قدرت خداى ايستاده جلت قدرته روايتست كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه اول چيزى كه خداى تعالى بيافريد قلم بود پس به نظر هيبت در او نگاه كرد شكافته شد و بعد از آن نونرا بيافريد كه آن دوات است و قلم از آن دوات نوشت هر چيزيرا كه تا قيامت حادث شود و اصح اقوال نون اسم دواتست و معنى آنست كه سوگند بدوات
وَ الْقَلَمِ
و بقلم اعلا كه از نور است و طول آن ما بين آسمان و زمين است و به آن لوح محفوظ مكتوب شد و از جلالت قلم است كه جميع كتب سماوى به آن نوشته شده و احكام شريعت مصطفوى به آن محفوظ گشته
وَ ما يَسْطُرُونَ
و ديگر سوگند به آنچه مينويسند حفظه بر بندگان از احكام وحى آنچه به آن مأمور شوند آوردهاند كه وليد بن مغيره و ابو جهل جنون را به حضرت رسالت نسبت دادندى و آنحضرت بخلق عظيم تحمل اين سخنان ميفرمود حق سبحانه فرمود سوگند به اين امور مذكوره كه مشتملاند بر فوايد عظيمه جليله كه نه .
ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ
نيستى تو ايمحمد در حالتى كه متنعمى و مكرمى بنعمت پروردگار خود كه نبوت است و حصافة رأى و عقل و بنعمتى كه پروردگار تو آن را كرامت كرده از نبوة و كمال عقل و فهم كه تو ديوانه نيستى .
وَ إِنَّ لَكَ لَأَجْراً
و بدرستى كه مر تراست مزدى و ثوابى بر كشيدن بار نبوة و تحمل مشقت بر جفاى امت در احكام حضرت عزت
غَيْرَ مَمْنُونٍ
كه نه منت نهاده است يعنى حق تعالى بدون واسطه كسى كه ازو منت بايد كشيد به تو عطاى كامل داده و نزد اكثر مفسران ممنون بمعنى مقطوعست يعنى مزدى بر دوام و بعد از آن در